Wat is chronische rugpijn?

Rugpijn is chronisch als je drie maanden aan een stuk pijn hebt. Lees meer over de oorzaken, genezingskansen en de rol van de psycholoog.

Wat

Definitie

Je hebt chronische rugpijn wanneer de pijn langer dan drie maanden aan een stuk aanwezig is.

Acute en chronische pijn verschillen in hun signaalfunctie. Acute pijn is normaal een signaal dat er iets verkeerd loopt in je lichaam. Je lichaam reageert omdat het in gevaar is. Het pijngevoel zorgt ervoor dat je ingrijpt en de oorzaak van de pijn wegneemt.

Chronische pijn heeft meestal geen signaalfunctie meer. De pijn blijft gedurende lange tijd aanwezig maar wijst niet altijd op een ernstig probleem. Hoe de pijn dan in stand wordt gehouden, is een samenspel van verschillende factoren. Niet alleen strikt lichamelijke factoren maar ook psychologische, sociale en persoonlijke factoren spelen hierin een rol. Chronische pijn is dus veelal zinloos.

Dr. Crombez (pijnarts pijnkliniek – MPC UZ Gent): “We stoten nog regelmatig tegen een muur van beperkingen. We moeten beseffen dat we slechts het topje van de ijsberg kennen wat chronische (rug)pijn betreft.”   

Begripsverwarring

De term chronische rugpijn leidt weleens tot verwarring. Mensen die jarenlang nu en dan last hebben van rugpijn hebben daarom nog geen chronische pijn. Het verschil zit in de pijnvrije periodes.

  • Bij chronische pijn heb je quasi permanent pijn.
  • Bij recidiverende rugpijn wisselen opstoten van rugpijn af met lange pijnvrije periodes. Deze vorm kan ook jaren aanslepen maar is gekenmerkt door periodes zonder pijn. Meestal weet je ook goed wanneer je de rugpijn terug moet verwachten: na een zware inspanning, na een hele dag rechtstaan of andere rugbelastende taken.

Wanneer loop je risico?

In deze situaties loop je meer risico om chronische rugpijn te krijgen:

  • bij overgewicht
  • bij een laag opleidingsniveau
  • wanneer je veel pijn hebt en slecht functioneert
  • bij stress
  • bij depressiviteit
  • wanneer je de neiging hebt om lichamelijke klachten waarvoor geen oorzaak is gevonden toch toe te schrijven aan een lichamelijke aandoening (somatisatie)
  • wanneer je gedurende driekwart van de dag moet tillen
  • wanneer je ontevreden bent met je werk
  • wanneer je niet de mogelijkheid hebt om lichter werk te doen bij werkhervatting

Bron: Evidance-based handelen bij lage rugpijn, Prof. Dr. Van Tulder, Prof. Dr. Koes, 2004 

Oorzaken  

Dr. Crombez: “Men gaat er van uit dat je met de moderne technieken van vandaag de oorzaak van rugpijn gemakkelijk vindt. Niets is echter minder waar. Er is in veel gevallen geen overduidelijke noch eenvoudige verklaring voor de rugpijn waardoor een enkelvoudige medische begeleiding soms zeer moeilijk is en we multidisciplinair moeten werken.”  

Hoe acute rugpijn precies uitgroeit tot chronische rugpijn is vaak onduidelijk. Het is wel duidelijk dat verschillende vormen van rugpijn verschillend ontwikkelen tot chronische rugpijn:

  • Duidelijke lichamelijke oorzaak, bijvoorbeeld: hernia, tumor, breuk na ongeval

Als de arts een duidelijke oorzaak vindt voor jouw rugpijn en eventuele uitstralingspijn behoor je tot deze groep. Jouw vorm van rugpijn kan chronisch worden, en dat gebeurt veelal omdat het niet mogelijk is om de lichamelijke oorzaak van de pijn volledig weg te nemen. Denk maar aan een permanente zenuwbeschadiging bijvoorbeeld. Deze vorm van chronische rugpijn heeft een duidelijke ontstaansgeschiedenis en kan men meestal erg gericht behandelen.

  • Onduidelijke lichamelijke oorzaak, bijvoorbeeld: lumbago (niet specifieke lage rugpijn)

De meeste mensen met rugpijn behoren tot deze groep. Wanneer deze vorm uitgroeit tot chronische pijn is het mechanisme veel complexer. Psychologische en sociale factoren spelen hier soms een grote rol. Het is heel belangrijk om bij deze vorm van rugpijn van bij het begin een goede screening te doen op de bovenstaande opgelijste factoren die een risico vormen voor chronische rugpijn. Des te vroeger deze worden opgespoord, des te sneller je kan ingrijpen en een chronische conditie vermijden.  

Zit jij thuis met lage rugpijn?

Psychologische screening

Als je chronische rugpijn hebt, kan je ook psychologische factoren laten onderzoeken door een psycholoog. Dit betekent nog niet dat je een psychiatrische stoornis hebt. Heel 'gewone' zaken zoals stress, ontevredenheid op het werk of noem maar op, kunnen meespelen en je rugpijn erger maken. .

Pijn is niet puur lichamelijk

Pijn is heel complex. Het is een constante wisselwerking tussen je lichaam en hersenen. Er vertrekken pijnsignalen uit het lichaam die terechtkomen in de hersenen. In de hersenen wordt deze informatie uitgewisseld met het geheugen, met je emotionele centra, enz. Je lichaam is geen machine dat alles uitvoert zonder te voelen en te denken. Pijn beïnvloedt je stemming en je stemming beïnvloedt hoeveel pijn je voelt. Je kan lichaam en geest niet scheiden op dit vlak.

Daarom is het niet correct om een onderscheid te maken tussen lichamelijke pijnen en psychologische pijnen. In de meeste gevallen gaat rugpijn om een heel samenspel van factoren. Je rugpijn kan lichamelijk beginnen maar geleidelijk aan kunnen er psychologische factoren beginnen meespelen.  

Je gemoedstoestand speelt mee

Altijd pijn hebben, heeft heel wat gevolgen voor je levenskwaliteit. Zo ontwikkelt meer dan 50 % van de chronische pijnpatiënten op termijn een depressie. Chronische pijn gaat ook gepaard met slaapstoornissen, financiële moeilijkheden, minder levensvreugde en minder fysieke mogelijkheden. Al deze gevolgen hebben een serieuze impact op je dagelijkse, sociale leven. Deze complexe emoties en situaties los je niet zomaar op met een pijnstiller. Iemands gemoedstoestand speelt ongetwijfeld een rol in wat hij voelt in zijn lichaam. Je hoeft geen specialist te zijn om dat te begrijpen.

Dr. Crombez (pijnarts pijnkliniek – MPC UZ Gent)z: “Het maakt een groot verschil in welke sociale en psychologische context een patiënt zit. Iemand met rugpijn die een ontspannende vakantie doorbrengt op een tropisch eiland zal anders reageren op zijn rugpijn dan iemand die, bij wijze van spreken, heel de dag naar het geklaag van zijn schoonmoeder moet luisteren.”

Op tijd actie ondernemen 

Het is belangrijk om deze psychologische factoren in een vroeg stadium van de rugpijn te ontdekken. Als er snel aandacht wordt gegeven aan deze psychologische factoren, bestaat er een kans dat je de ontwikkeling tot een chronische rugpijn vermijdt.

Dr. Crombez:  “De meeste mensen vinden het niet vanzelfsprekend om naar de psycholoog te gaan. Ze zijn er allergisch aan, ze krijgen er kippenvel van. Ze reageren soms gechoqueerd als ze met rugpijn bij de psycholoog moeten.” 

Genezingskansen

 

Chronische rugpijn gaat nooit zomaar weg. Een chronische conditie heb je per definitie voor het leven. Daarom moet je bij chronische rugpijn in de eerste plaats leren om je verwachtingen bij te stellen.

Dr. Crombez: “De verwachtingen van mensen zijn meestal hoog wanneer ze naar een pijnkliniek komen met hun chronische rugpijn. Men verwacht een structurele oplossing voor zijn probleem. Men denkt soms: als ze de oorzaak weghalen, ben ik van mijn pijn verlost.”

Doel 1: pijnvrij worden

In de eerste plaats is het belangrijk om de pijn proberen te verminderen door de juiste medicatie of interventies die men in de pijnkliniek uitvoert. Zodra je echter stopt met deze medicatie of wanneer de behandeling is uitgewerkt, is de pijn terug wordt de pijn opnieuw erger. Strikt genomen ben je dus niet echt genezen. De pijn kan wel veel minder erg zijn en op zijn minst draaglijk te noemen. In dit geval moet je enkel naar de pijnkliniek in volgende gevallen:

  • bij acute opflakkeringen
  • voor aanpassingen van de lopende behandeling, bij medicatie bijvoorbeeld
  • voor een hernieuwing van een efficiënte therapie, bij infiltraties bijvoorbeeld
  • bij technische problemen, bijvoorbeeld bij neurostimulatie wanneer je batterij leeg is

Dit is natuurlijk positief te noemen want zo ben je in staat om terug de draad van je leven weer op te nemen.

Pijn aanvaarden

De realiteit leert echter dat heel wat mensen minder geluk hebben en nooit voldoende van hun pijn verlost geraken. Dan wacht je de moeilijke taak om er mee te leren leven. Dat is een beetje een rouwproces. Je moet leren om je leven aan te passen, je verwachtingen bij te stellen en minder hoge eisen te stellen. Ook hier is het psychologische effect niet te onderschatten. Toch kan je ook met chronische pijn een gelukkig leven leiden.

Dr. Crombez: “Leren leven met de pijn vraagt actieve medewerking van de patiënt. Hij of zij moet leren om de pijn niet in het centrum van zijn of haar leven te plaatsen.”

Verschenen op 1 december 2010 met medewerking van Dr. Erwin Crombez, pijnarts in de Pijnkliniek – Multidisciplinair pijncentrum van het UZ Gent, en herzien op 12 september 2014.

Aanbod beweging en vitaliteit

Leg je niet neer bij rugpijn. Blijf bewegen.

Contacteer ons

Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

Bond Moyson Oost-Vlaanderen

09 333 55 00

Online advies

Voor al jouw vragen over gezondheid en welzijn.