Operatietechnieken

Grondige uitleg over acht vaak voorkomende operatietechnieken bij rugpijn. Je leest ook hoe de operatie verloopt, over de risico's en het herstel.

Discectomie

Uitpuiling tussenwervelschijf verwijderen

Discectomie is de klassieke operatie bij een discushernia. Discectomie betekent letterlijk het verwijderen van de tussenwervelschijf. In de praktijk wordt alleen het stuk verwijderd dat tegen de zenuw drukt.

Risico's

Sommige mensen hervallen aan dezelfde tussenwervelschijf. Wanneer er dan elke keer meer van het uitpuilende stuk uitgehaald moet worden, heb je op de duur een andere ingreep nodig zoals een discusprothese of spondylodese waarbij twee opeenvolgende wervels worden vastgezet.

Na een paar jaar kan je problemen krijgen met een volgende tussenwervelschijf. Dat hangt onder meer af van de kwaliteit van de schijven waarmee je geboren bent.

Verloop & herstel 

  • De operatie gebeurt onder volledige verdoving. Je wordt liggend op de buik of op de knieën geopereerd, zodat de wervels gemakkelijk toegankelijk zijn.
  • Een ongecompliceerde operatie duurt maar een goed half uur, maar dat is niet altijd het geval. Bijvoorbeeld, wanneer het uitpuilende stuk plakt aan de zenuw, moet de chirurg veel omzichtiger tewerk gaan en duurt de operatie veel langer. 
  • Bij acute ischias is het resultaat doorgaans uitstekend: de dag na de operatie ben je je pijn kwijt.
  • De eerste dagen na de operatie verblijf je in het ziekenhuis.
  • Daarna moet je ongeveer zes weken herstellen, tenminste wanneer de operatie zonder complicaties is verlopen.
  • Daarna kan je weer aan het werk.
  • Je krijgt kinesitherapie om je rug- en buikspieren weer te verstevigen. Om hervallen te voorkomen moet je de aangeleerde oefeningen blijven doen en daarnaast ook veel bewegen.

Gebruikte techniek

Een discectomie gebeurt met de techniek van de microscopische of de micro-endoscopische chirurgie. Er bestaat geen wetenschappelijke studie die uitmaakt welke van de twee ingrepen de beste is. 

  • De microscopische chirurgie is de meest traditionele techniek. De chirurg maakt hierbij eerst een insnede van 3 cm, daarna gebruikt hij een operatiemicroscoop om de operatie uit te voeren.
  • De micro-endoscopische chirurgie: bij deze techniek wordt een nog kleinere insnede gemaakt en wordt een kijkbuis met daarop gemonteerd een microscoop ter plaatse gebracht.  
  • Hiernaast bestaan er nog een aantal andere technieken, maar die worden zelden tot nooit meer toegepast omdat de resultaten niet zo goed zijn.
  • Een voorbeeld is percutane nucleolyse, waarbij chemopapaïne in de tussenwervelschijf wordt geïnjecteerd. Dat enzym doet een deel van de kern oplossen, dat daarna wordt weggezogen. Door de vrijgekomen ruimte kan het uitpuilende stuk zich opnieuw terugtrekken.  

Meer info

Discusprothese

Tussenwervelschijf vervangen

Bij een discusprothese vervangt men je kapotte tussenwervelschijf door een prothese.

Zo'n kunstmatige tussenwervelschijf bestaat uit twee of drie delen die ten opzichte van elkaar bewegen. Zo blijft de beweeglijkheid van de wervel beter bewaard. Dit zou vroegtijdige slijtage van de boven- en onderliggende schakels tegengehouden.

Omdat deze techniek nog tamelijk nieuw is, kent men de gevolgen op lange termijn echter nog niet goed.

Voorwaarden om te opereren

De discusprothese is een alternatief voor de spondylodese ofwel fusie-operatie en heeft goede resultaten als je de juiste kandidaat bent.
Dit zijn redenen om een discusprothese te steken:
  • de kapotte tussenwervelschijf moet zeker de oorzaak van je rugpijn zijn,
  • je facetgewrichtjes moeten nog goed zijn,
  • je wervelkanaal mag niet vernauwd zijn.

Verloop & herstel  

  • De operatie gebeurt onder volledige verdoving. 
  • De prothese wordt via de buik geplaatst, of via de hals als het om een aandoening van de halswervelzuil gaat. Ze blijft vanzelf zitten en vergroeit met de boven- en onderliggende wervels. Schroeven zijn dus niet nodig.
  • Je verblijft een paar dagen in het ziekenhuis.
  • Na zes weken is de prothese verankerd en mag je weer alles doen.
  • Je moet wel nog enkele weken tot enkele maanden herstellen.

Meer info  

Wervelfusie

Wervels vastzetten

Een wervelfusie wordt toegepast wanneer het de bedoeling is dat twee of meer wervels voor altijd aan elkaar vastgroeien. Daarna kunnen ze niet meer ten opzicht van elkaar bewegen.

Het hoofddoel van de ingreep is je pijnvrij te maken, zodat je je normale activiteiten kan hernemen.

Zowel artrodese en spondylodese zijn benamingen voor deze vorm van operaties. Ze betekenen ongeveer hetzelfde. Artrodese is het vastzetten van een gewricht, spondylodese het vastzetten van een wervel.

Voorwaarden om te opereren  

De meeste wervelfusies gebeuren ter hoogte van de de vierde en vijfde lendenwervel, of tussen de vijfde lendenwervel en de eerste heiligbeenwervel. Voorwaarde is dat je botkwaliteit nog goed genoeg is zodat de wervels effectief vastgroeien.

Het vastzetten van twee of meer wervels wordt in volgende situaties toegepast:
  • bij mensen die al een of meer rugoperaties of andere behandelingen gehad hebben en bij wie niets helpt
  • bij zware artrose en vervormingen van de wervels
  • bij ernstige lumbaalstenose
  • bij ernstige scoliose, wanneer andere therapieën niet aanslaan
  • wanneer een wervel gebroken is door een ongeval
  • bij een spondylolysthese of verschuiving van een wervel die veel last veroorzaakt.

Risico's

  • Deze techniek wordt courant gebruikt sinds de jaren tachtig maar is nog altijd volop in ontwikkeling. Het is de meest ingrijpende operatie aan de lage rug en de complicaties kunnen ernstig zijn. Het resultaat is veel minder voorspelbaar dan bij een heup- of knieprothese.
  • De boven- en onderliggende wervels krijgen het harder te verduren en kunnen daardoor sneller verslijten.

Verloop & herstel 

  • De operatie gebeurt onder volledige narcose en duurt verschillende uren.
  • De kapotte tussenwervelschijf wordt er helemaal uitgehaald en vervangen door een kooitje uit koolstof of carbon.
  • In dat kooitje worden stukje bot geplaatst, die de wervels aan elkaar doen vastgroeien. Die botenten komen doorgaans uit een botbank. Soms wordt eigen botmateriaal uit je bekken gebruikt.
  • Daarna wordt alles vastgemaakt met titanium schroeven die door de wervelpootjes of pedikels tot in het wervellichaam gaan, en daarna gefixeerd met staven. Al het vreemde materiaal blijft in principe voor altijd zitten.  
  • Na de operatie blijf je een nacht in de afdeling high care. Daarna mag je naar je kamer.
  • Wanneer de operatie zonder complicaties is verlopen, blijf je ongeveer vijf dagen in het ziekenhuis.
  • De meeste patiënten blijven een dag in bed, de volgende dag mogen ze al in de zetel zitten en vanaf de derde dag stappen. In de operatiewonde zit een buisje om wondvocht af te voeren gedurende 24 tot 48 u.
  • Behalve kinesitherapie is revalidatie meestal niet nodig. Je mag natuurlijk niet meteen intensief gaan sporten of zwaar werk uitvoeren, maar als de fusie eenmaal stevig is, mag je weer alles doen. Er zijn geen specifieke bewegingen die je niet mag uitvoeren.
  • Het duurt minstens drie maanden voor je weer aan het werk kunt, voor zware arbeid is dat vaak zes maanden. Veel mensen die een spondylodese ondergaan zij echter al lang uit het arbeidscircuit, net door hun rugproblemen.

Gebruikte techniek

Er kan worden geopereerd langs de rugzijde of de buikzijde.

De gekozen techniek hangt af van de voorkeur en gewoonte van de chirurg, maar ook van de toestand van de rug in kwestie.

Bij PLIF of Posterior Lumbar Interbody Fusion wordt er geopereerd langs de rugzijde. Eerst maakt de chirurg een insnede, nadien worden de rugspieren plaatselijk losgemaakt van de wervels. Zo vindt de chirurg de juiste plaats om de schroefjes correct te plaatsen.

Bij ALIF of Anterior Lumbar Interbody Fusion wordt er geopereerd langs de buikkant. Langs deze weg moet de chirurg de rugspieren niet losmaken en ontwijkt hij de grote zenuwen, maar komt hij wel in de buurt van grote bloedvaten.

Meer info

Meer technieken

Wervels flexibel vastzetten

Deze techniek heet dynamische stabilisatie. Dit is een andere vorm van stabilisatie dan de wervelfusie. 

Het gebeurt ook met schroeven in de wervelpootjes of pedikels, maar de verbinding ertussen is een flexibele staaf of een kunstmatig ligament (een soort touwtje) dat tussen de wervels geplaatst wordt. Er bestaan ook systemen om tussen de doornuitsteeksels te spannen.

Het resultaat is een soort inwendig korset. Die implantaten ondersteunen de wervels zonder dat ze ze totaal onbeweeglijk maken. De wervels groeien ook niet aan elkaar. 

Deze techniek is vrij jong, de gevolgen op lange termijn zijn nog niet bekend.

Zenuw doorsnijden

Wanneer facetartrose je rugpijn veroorzaakt, wordt met behulp van facetrhizotomie de zenuw die er naartoe loopt stilgelegd. Zo voel je gedurende maanden geen pijn meer.

Niet altijd geslaagd

  • Het werkt niet altijd.
  • Wanneer de zenuw teruggroeit, moet de ingreep na verloop van tijd overgedaan worden.

Verloop & herstel

  • Een anesthesist van de pijnkliniek snijdt je zenuw door met een speciale, door radiofrequente stroom verhitte naald. Dit gebeurt meestal onder plaatselijke verdoving.
  • Om zeker te zijn dat de pijn veroorzaakt wordt door het facetgewricht, wordt eerst een plaatselijk verdovingsmiddel rond de zenuw in kwestie ingespoten. Verdwijnt de pijn daarmee tijdelijk, dan klopt de diagnose en kun je een facetrhizotomie laten uitvoeren.
  • Je mag dezelfde dag nog naar huis.
  • Je kan daarna nog even last hebben van napijn en van een gevoelsvermindering in de huid rond de behandelde plek. 

Wervelboog verwijderen

Met de techniek van de laminectomie verwijdert de chirurg de wervelboog of lamina. Deze ingreep vermindert altijd een beetje de stabiliteit van je ruggenwervel. Daarom is soms een bijkomende wervelfusie nodig.

De techniek wordt toegepast bij een spinale stenose om het vernauwde wervelkanaal weer ruimer te maken en de zenuwen meer plaats te geven.

Het wordt ook gebruikt als onderdeel van een andere ingreep, om toegang te verschaffen tot de wervel of tot het ruggenmerg. 

Verloop & herstel

  • De operatie gebeurt onder volledige verdoving.
  • Voor een ongecompliceerde ingreep verblijf je enkele dagen in het ziekenhuis.
  • Het resultaat is meestal goed bij stenose en vermindert de typische pijn bij het stappen.

Nucleus vervangen  

Bij deze techniek haalt de chirurg de kapotte kern van de tussenwervelschijf er uit en vervangt deze door een nucleusprothese die opzwelt en daardoor de tussenwervelschijf weer ophoogt. Dat systeem werkt in de praktijk echter niet goed. Daarom wordt het niet meer toegepast.  

Gebroken of ingezakte wervellichamen opkrikken 

De techniek van de vertebroplastiek en de kyfoplastiek wordt gebruikt wanneer een of meer wervellichamen door osteoporose gebroken en ingezakt zijn. Met deze ingreep worden ze weer opgekrikt.

Het doel is pijnbestrijding.

Risico’s

  • Neurologische schade door de naald of door uitlekken van cement in het ruggenmergkanaal. Als er een groot lek is, moet er opnieuw geopereerd worden om het cement eruit te halen. Het gebeurt echter vrij vaak dat kleine beetjes lekken zonder dat het echt problemen veroorzaakt.
  • De techniek wordt afgeraden wanneer het gaat om een niet-osteoporotische wervel die gebroken is door een ongeval. Het risico dat er cement zou lekken in het kanaal is in die omstandigheden meestal erg groot.

Verloop & herstel

  • De operatie gebeurt onder volledige verdoving.
  • De chirurg maakt door een wervelpootje of pedikel een gaatje naar het wervellichaam. Vervolgens plaatst hij er een werkbuisje in.
  • Bij kyfoplastiek wordt een ballonnetje in het wervellichaam gebracht en opgeblazen met fysiologisch serum. De ontstane ruimte wordt langs dezelfde weg met snelhardend cement gevuld.
  • Bij vertebroplastiek wordt de opblaasfase overgeslagen en wordt meteen cement ingespoten.
  • De dag na de operatie kan je naar huis.

Meer info  

Verschenen op 1 december 2010 met medewerking van Dr. Klaes, neurochirurg, en de dienst Orthopedie van het UZ Brussel.

Aanbod beweging en vitaliteit

Leg je niet neer bij rugpijn. Blijf bewegen.

Contacteer ons

Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

Bond Moyson Oost-Vlaanderen

09 333 55 00

Online advies

Voor al jouw vragen over gezondheid en welzijn.