Oorzaken en risicofactoren

Bij 85% van de mensen met rugpijn blijft de oorzaak onbekend. Er zijn wel een aantal factoren waarvan bewezen is dat ze rugpijn uitlokken.

Lichamelijke oorzaken

Rugpijn is een symptoom. Het kan verschillende onderliggende oorzaken hebben. Zowat alle structuren van je rug kunnen beschadigd raken en daardoor pijn veroorzaken. Rugklachten zijn onder te verdelen in twee categorieën: rugpijnen met een duidelijke lichamelijke oorzaak en rugpijnen met een onduidelijke lichamelijke oorzaak. 

Onduidelijke lichamelijke oorzaak

Zo'n 85 % van alle rugklachten zijn rugpijnen waarvan de oorzaak onbekend blijft. De pijn is dan afkomstig van bijvoorbeeld spierpijn, scheurtjes in de ligamenten of de wervels, enz.

Voorbeelden zijn:

  • lumbago of lage rugpijn

Duidelijke lichamelijke oorzaak

In slechts 15 % van de gevallen is de oorzaak wel duidelijk op te sporen. In een aantal gevallen is er een heel duidelijke oorzaak aan te tonen van de rugklacht. De oorzaak is dan een tumor, een gebarsten wervel of een geknelde zenuw. In die gevallen vindt de huisarts met een goed onderzoek meteen de oorzaak. Hij ziet dit op een röntgenfoto of merkt het aan duidelijke symptomen zoals tintelingen in de benen.

Voorbeelden zijn:

  • hernia
  • ischias
  • scoliose
  • facetartrose
  • spinaalstenose
  • spondylolyse en spondylolysthese
  • reumatische aandoeningen
  • cauda equinasyndroom
  • piriformis syndroom

 

Risicofactoren

Rugpijn ontstaat meestal volgens een complex proces. Zelfs specialisten kunnen vaak niet aangeven op welke manier een bepaalde klacht is ontstaan.

Risicofactoren zijn factoren waarvan wetenschappelijk bewezen is dat ze het risico op beschadiging van de rug verhogen. Hiervoor geldt: hoe meer risicofactoren je combineert, des te groter het risico dat je rugpijn krijgt. Je kan ze daarom het best vermijden, maar helaas gaat dat niet altijd. Een aantal factoren kan je niet vermijden: ze hebben te maken met je leeftijd en genetische aanleg. 

Risicofactoren die je niet kan veranderen

  • aangeboren afwijkingen aan de rug
  • ongeval
  • rugpijn in de familie. Als er in je familie veel rugpijn voorkomt, heb je een hoger risico dat je zelf ook rugpijn ontwikkelt, dit ligt dan aan genetische factoren of aan de leefgewoontes van je familie.
  • leeftijd. Je hebt meer kans op rugpijn als je tussen 25 jaar en 65 jaar bent.
  • zwangerschap. Je krijgt rugpijn door de veranderingen die je lichaam ondergaat als gevolg van de zwangerschap.
  • een voorgaande periode van rugpijn. Als je in het verleden al eens last had van rugpijn, is de kans dubbel zo hoog dat je rugpijn terugkomt.
  • aandoeningen met rugpijn als gevolg, bijvoorbeeld reuma

Risicofactoren die je wel kan veranderen

Het grootste deel van de factoren die rugpijn uitlokken, kan je gelukkig wel controleren. Deze hebben te maken met je gedrag, je gemoedstoestand, je werkomgeving en je sociale omgeving. Zo verklein je bijvoorbeeld het risico op rugpijn door juist te heffen en te tillen.

  • een slechte lichamelijke conditie
  • slappe rug- en buikspieren
  • roken
  • stress
  • angst
  • Slecht pijngedrag: niet op de juiste manier denken en handelen bij pijn: de pijn uitvergroten, slecht omgaan met pijn, enz.
  • negatieve stemmingen
  • blootstaan aan trillingen
  • steeds dezelfde taken moeten uitvoeren op je werk
  • ontevreden zijn met je werk
  • met je handen werken en hierbij frequent materiaal verplaatsen, heffen, tillen, ed.
  • je rug buigen en tegelijkertijd een draaibeweging maken
  • weinig sociale steun krijgen op je werk
  • aan hoge eisen moeten voldoen op je werk
  • je eigen capaciteiten onderschatten 

Risicofactoren die nog niet bewezen zijn

Bepaalde risicofactoren die vaak in verband gebracht worden met rugproblemen blijken uit wetenschappelijk onderzoek toch geen uitlokkers te zijn van rugpijn. Deze factoren zijn: 

  • langdurig zitten
  • staan
  • sporten
  • overgewicht
  • tillen
  • trekken
  • duwen
  • fysiek zwaar werk
  • buigen

Toch moet hier ook een kanttekening bij gemaakt worden. Het is vaak moeilijk om duidelijke verbanden te vinden en het onderzoek naar oorzaken van rugpijn staat niet stil. Artsen en onderzoekers houden er rekening mee dat bepaalde factoren die voorlopig nog niet bewezen zijn toch rugklachten kunnen uitlokken.

 

Bron: Evidence-based handelen bij lage rugpijn, Prof. Dr. Van Tulder, Prof. Dr. Koes, 2004

Video

Waarom blijft de oorzaak van rugpijn vaak onbekend?

Rugpijn is een beetje een mysterieuze aandoening. Bij de meeste mensen verschijnt de pijn met acute opstoten die nadien ook weer verdwijnen. Voor een arts is het vaak moeilijk om te achterhalen wat de pijn precies veroorzaakt. Dr. Van Der Meeren legt uit waarom: 
 
 
 

 

Verschenen op 6 december 2010 met medewerking van Dr. Vera De Groof, adviserend geneesheer NVSM, en herzien op 12 september 2014. De video werd gemaakt met medewerking van Dr. Ivan Van Der Meeren, arts en coördinator studiedienst Socialistische Mutualiteiten.

Aanbod beweging en vitaliteit

Leg je niet neer bij rugpijn. Blijf bewegen.

Contacteer ons

Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

Bond Moyson Oost-Vlaanderen

09 333 55 00

Online advies

Voor al jouw vragen over gezondheid en welzijn.