Vlaams bevolkingsonderzoek borstkanker

Vrouwen van 50 tot en met 69 jaar kunnen zich gratis laten onderzoeken op borstkanker. Het bevolkingsonderzoek naar borstkanker is een initiatief van de Vlaamse overheid. Het is de bedoeling om borstkanker bij deze leeftijdsgroep vroeg op te sporen. Dit kan er op langere termijn toe bijdragen dat meer vrouwen borstkanker overleven. Hoe vroeger de ziekte ontdekt, hoe groter de kans op genezing. Aan dit bevolkingsonderzoek zijn zeker voordelen, maar ook een paar nadelen verbonden. ​​​​​​​

 ​​

Wat en hoe?

1. Waarom borstkanker vroeg opsporen?

Borstkanker kan ontwikkelen zonder dat vrouwen klachten hebben of tekens die op borstkanker wijzen. Wanneer de ziekte in een vroeg stadium wordt opgespoord, stijgen de genezingskansen fors. “Vroeg stadium” betekent dat de tumor nog zeer klein is en zich niet heeft uitgezaaid naar andere lichaamsdelen. Wanneer borstkanker vroeg ontdekt wordt, is de behandeling minder zwaar en ingrijpend en is de kans op genezing groter.

2. Vlaams bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Voor wie en hoe vaak?

Vrouwen van 50 tot en met 69 jaar kunnen zich om de twee jaar gratis laten onderzoeken op borstkanker. Deze kanker komt meest voor bij vrouwen boven de 50 jaar. Dit is een belangrijke reden waarom het bevolkingsonderzoek start vanaf deze leeftijd.
Het bevolkingsonderzoek is voornamelijk bedoeld voor vrouwen zonder klachten die kunnen wijzen op borstkanker. Vrouwen die meerdere familieleden (zoals moeder, zus of dochter) met borstkanker hebben en vrouwen die een behandeling volgen voor borstkanker vragen best eerst advies aan hun arts. 
Ga ook langs bij je arts als je een verandering opmerkt aan je borst: knobbeltje, verkleuring van de huid, kuiltje, tepel die intrekt, uitslag rond de tepel, ontsteking of verlies van vocht of bloed uit de tepel.

3. Het onderzoek

Radiologen kijken of op de röntgenfoto’s afwijkingen zichtbaar zijn die mogelijk wijzen op de borstkanker.
Ongeveer drie weken na de screeningsmammografie ontvangen de vrouw en haar arts een bericht over het resultaat van het onderzoek.

4. Wat moet je doen om zo’n screeningsmammografie te laten uitvoeren?

Deelnemen kan op volgende manieren

  • met een voorschrift van de arts : je maakt dan zelf een afspraak in een mammografische eenheid
  • of met een uitnodigingsbrief van het Centrum voor Kankeropsporing:
      • afspraakdatum en -plaats staan in de uitnodigingsbrief. Een afspraak kan verplaatst worden.

Het is belangrijk dat een screeningsmammografie om de twee jaar herhaald wordt, en dat de nieuwe foto’s telkens vergeleken worden met de vorige.
Het komt voor dat een afwijking niet wordt opgemerkt op de screeningsmammografie.  Zoals bij elk onderzoek is er nooit volledige zekerheid. Het is daarom aangeraden om tussen twee screeningsmammografieën zelf aandacht aan de borsten te besteden. Indien je een verandering ziet of voelt (bijvoorbeeld een knobbeltje, een kuiltje in de borst, intrekking van de tepel, huiduitslag rond de tepel, een ontsteking of vochtverlies), contacteer dan je arts.

In MyHealthViewer zie je aan welke bevolkingsonderzoeken je al deelnam en wanneer je de volgende uitnodiging krijgt.
 


 

  •  
  •  

     

    Voor- en nadelen

    Welke zijn de voor- en nadelen van dit bevolkingsonderzoek?

    Uit onderzoek blijkt dat de voordelen van de screening bij vrouwen tussen 50 en 69 groter zijn dan de nadelen. Voor jou persoonlijk kan dit anders zijn. Om een weloverwogen beslissing te kunnen nemen tot deelname aan dit bevolkingsonderzoek is het goed de voor- en nadelen te kennen.

    Voordelen

    • Grotere kans op een doeltreffende behandeling en minder kans op overlijden

    Met een screeningsmammografie kan borstkanker al in een heel vroeg stadium worden ontdekt, lang voordat je klachten hebt of de afwijking zelf kunt voelen of zien. Daardoor vergroot de kans op een doeltreffende behandeling. Die is dan vaak ook minder zwaar, terwijl de kans op genezing groter is.

    • Opsporing met de beste apparatuur door erkende specialisten

    Het onderzoek gebeurt in een mammografische eenheid die door de Vlaamse overheid is erkend. Voor een onderzoek van topkwaliteit gebruiken de specialisten streng gecontroleerde, hoogtechnologische apparatuur.

    Minstens twee radiologen beoordelen de foto's, onafhankelijk van elkaar: de radioloog die de screeningsmammografie uitvoerde én een radioloog van het Centrum voor Kankeropsporing. Nam je al eerder deel, dan vergelijken ze ook de nieuwe röntgenfoto's met de oude. Zo worden veranderingen beter opgemerkt. Als de twee radiologen het niet met elkaar eens zijn, volgt een derde beoordeling door nog een andere radioloog. Deze aanpak beperkt het risico op een foute beoordeling tot een minimum.

    • Eenvoudig en snel

    Bij een screeningsmammografie worden van elke borst twee röntgenfoto's gemaakt. Een eenvoudig onderzoek dat, omkleden inbegrepen, hooguit een half uur duurt.

    • Gratis

    Het onderzoek is volledig gratis voor vrouwen van 50 tot en met 69 die bij een Belgisch ziekenfonds zijn aangesloten. Niet aangesloten? Vraag vooraf aan je verzekeringsmaatschappij of die de kosten terugbetaalt.

    Nadelen

    • Niet alle borstkankers worden ontdekt

    Ongeveer één op tien borstkankers is (nog) niet zichtbaar op een mammografie. Borstkanker kan ook tussen twee screenings in ontstaan. Ondanks de hoge kwaliteit van het onderzoek komt het dus voor dat een afwijking niet wordt ontdekt. Daarom blijft het belangrijk om je arts te contacteren als je klachten hebt of een verandering aan je borsten opmerkt.

    • Je bent misschien nodeloos ongerust

    Het resultaat wordt niet onmiddellijk meegedeeld. De beoordeling door minstens twee radiologen kost immers tijd. Wachten op het resultaat kan onaangenaam zijn. Als je vervolgens verneemt dat er een afwijking is gevonden, zorgt dat voor extra stress. Als er geen afwijking wordt gevonden of als die goedaardig blijkt te zijn, was je nodeloos ongerust of bang.

    • Je wordt misschien nodeloos behandeld

    Borstkanker wordt bijna altijd behandeld. Sommige tumoren groeien echter zo traag dat je er ook zonder behandeling nooit echt last van zou hebben gekregen. Met de huidige medische kennis valt dat helaas niet te voorspellen. Daardoor is het niet uitgesloten dat je nodeloos wordt behandeld.

    • Je wordt blootgesteld aan straling

    Een mammografie werkt met röntgenstralen. De apparatuur die bij het bevolkingsonderzoek wordt gebruikt, heeft een heel lage stralingsdosis. Door de borst een beetje samen te drukken, kan die dosis nog verder worden beperkt. Wie om de twee jaar een mammografie laat nemen, loopt niettemin een heel klein risico om juist door die straling borstkanker te krijgen. Hoe ouder je bent, hoe kleiner dat risico is.

    • Geen garantie op genezing

    Enkele vrouwen bij wie tijdens het onderzoek borstkanker wordt ontdekt, zullen nadien toch aan de gevolgen van de ziekte overlijden. De overlevingskansen hangen vooral af van het stadium waarin de borstkanker zich bevindt.

     

    Welk risico?

    ​Grote meerderheid vrouwen loopt geen verhoogd risico

    • De grote meerderheid van de vrouwen (94%) loopt geen verhoogd risico op borstkanker.
    • Vrouwen met een verhoogd risico (vb met borstkanker in de familie) of met symptomen, zoals een knobbeltje in de borst, raadplegen best hun arts voor meer informatie.

    Risico op het krijgen van borstkanker verschilt aanzienlijk volgens leeftijd

    1 vrouw op 9 krijgt ooit borstkanker. Dit cijfer is algemeen bekend en zorgt vaak voor ongerustheid. Daarom is nuance nodig. Het cijfer geeft het risico weer over een heel mensenleven, maar per leeftijdscategorie is er een aanzienlijk risicoverschil. Zo krijgt slechts 1 vrouw op 50 in de categorie 40-49 jaar borstkanker. Tot de leeftijdsgroep van 60-69 jaar stijgt het risico, om daarna terug af te nemen.
     
    Bron: KCE Reports 216 - Good Clinical Practice (GCP) – 2014​​
     

    Video

    Vrouwen van 50 tot en met 69 jaar kunnen zich gratis laten onderzoeken op borstkanker. Dit filmpje van de Vlaamse overheid laat je zien hoe dit precies verloopt. Uit onderzoek blijkt dat de voordelen van de screening bij vrouwen tussen 50 en 69 groter zijn dan de nadelen.

    Meer info
    Als je nog vragen hebt over het Vlaams bevolkingsonderzoek naar borstkanker, kan je bellen naar het Centrum voor Kankeropsporing op het gratis nummer 0800 60 160. Of surf naar www.bevolkingsonderzoek.be.
     
    ​​

    Verschenen op 30 januari 2014 en aangepast op 16 februari 2017 met medewerking van dr. Bart Demyttenaere, gynaecoloog-adviserend geneesheer NVSM

    Contacteer ons

    Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

    Bond Moyson Oost-Vlaanderen

    09 333 55 00