CO-vergiftiging

Vooral tijdens de herfst- en wintermaanden vallen er elk jaar slachtoffers door een CO-vergiftiging. CO staat voor het gas koolstofmonoxide. Een slechte werking van kachels en andere verwarmingstoestellen die een brandstof verbranden (vb: hout, kolen, pellets, mazout, petroleum, aardgas, butaan- of propaangas) zijn de belangrijkste oorzaak. Deze toestellen zijn pas veilig wanneer je ze op de juiste manier gebruikt.

 

1. Wat is CO?

CO is een gas zonder geur, kleur of smaak. Het kan dus niet waargenomen worden door de mens, tenzij er bij de verbranding andere stoffen vrijkomen, zoals zwavel- en stikstofoxide.
Heel wat mensen denken bij het horen van “CO-gas” automatisch aan aardgas. Dit is echter helemaal niet hetzelfde. Aan aardgas wordt kunstmatig een opvallende geur toegevoegd, zodat je het kan waarnemen bij een lek. Het is niet giftig bij het inademen. CO daarentegen is reukloos, smaakloos, onzichtbaar en uiterst giftig bij inademing.

2. Van waar komt CO?

CO ontstaat bij een slechte of onvolledige verbranding van kolen, gas, hout, mazout, petroleum, ….  Een CO-vergiftiging is bijna altijd te wijten aan één van volgende drie oorzaken:

  • geen of onvoldoende toevoer van verse lucht

  • geen of een slecht trekkende afvoerbuis of schoorsteen

  • een slechte installatie, werking of onderhoud van het verwarmingstoestel

  • onveilig gebruik van verplaatsbare verwarmingstoestellen. Dit soort toestellen kan ook CO afgeven (behalve de elektrische) en mag daarom niet continue gebruikt worden in een kamer met gewone afmetingen. Dit soort verwarming kan je gebruiken om een grote kou te verjagen, maar niet om een verwarmingsapparaat te vervangen. Ze zijn helemaal niet veilig in kleine kamertjes.

3. Hoe herken je een CO-vergiftiging?

Bij langdurige blootstelling aan lage concentraties CO zijn de symptomen meestal vaag. Daarom is het vaak moeilijk om een diagnose te stellen.

  • Hoofdpijn, misselijkheid en een onverklaarbare vermoeidheid treden dikwijls op.
  • Bij een acute vergiftiging verergeren de symptomen. Het slachtoffer krijgt last van braakneigingen, duizeligheid en kan flauw vallen.
  • Door teveel CO in het lichaam krijg je een zuurstoftekort in de weefsels. Dat kan in ernstige gevallen leiden tot de dood.

Kinderen en ouderen ademen sneller en zijn dan ook de eersten die symptomen van CO-vergiftiging vertonen. CO-vergiftiging kan opgespoord worden in het bloed. De bloedafname moet wel gebeuren op het ogenblik van de klachten.

4. Wat moet je doen bij een vermoeden van een CO-vergiftiging?

Zorg eerst voor je eigen veiligheid. Verwittig meteen de hulpdiensten via 112 en zeg dat je vermoedt dat het om een CO-intoxicatie gaat en vertel of het slachtoffer al dan niet bij bewustzijn is.

Probeer dit indien mogelijk zonder jezelf in gevaar te brengen: 

  • onmiddellijk deuren en vensters openen
  • de toestellen uitschakelen die CO uitstoten
  • het slachtoffer uit de ruimte halen
  • een niet-ademend slachtoffer zo snel mogelijk reanimeren
  • een nog ademend slachtoffer in veilige zijlighouding leggen, zodat hij niet kan stikken in eventueel braaksel.

5. Hoe CO vermijden?

Met deze 3 regels maak je het thuis al veiliger:

a. Voldoende luchttoevoer

Door een tekort aan zuurstof, wordt CO gevormd tijdens het verbrandingsproces en dit kan vrijkomen in de ruimte waar het toestel staat. De kamer moet dus voortdurend goed verlucht geventileerd worden. En dit geldt zeker voor kleine kamers en badkamers.

b. Een goed trekkende schoorsteen

Een schoorsteen of buis moet de verbrandingsgassen afvoeren naar buiten. Wanneer de gassen niet snel genoeg de schoorsteen verlaten, koelen ze af en slaan ze terug in de kamer. Het is dan ook aan te bevelen om door een vakman te laten controleren of je schoorsteen geschikt is voor je verwarmingstoestel.

c. Veilig verwarmingstoestel

Laat verwarmingstoestellen altijd plaatsen en onderhouden door een vakman. Gebruik de toestellen ook altijd op de juiste manier. Gasgeisers, aangesloten op een bad of een douche, zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de CO-vergiftigingen. Problemen ontstaan omdat gasgeisers vaak niet worden gebruikt voor wat ze dienen. Zo wordt een “5 liter keukengeiser” (enkel geschikt voor gootsteen of wastafel) soms aangesloten op een bad, terwijl dit toestel ongeschikt is om zoveel water te verwarmen. 

Nog veel meer tips om CO te voorkomen vind je op de website van het Antigifcentrum.

6. CO-detectoren zinvol?

CO-detectoren kunnen een vals gevoel van veiligheid geven. Besef dat een detector niets verandert aan de risico’s. Hij geeft enkel alarm en dan nog enkel bij acuut gevaar. Bovendien is de plaats van de CO-detector heel belangrijk in functie van de betrouwbaarheid. De detector moet in de nabijheid van de CO-bron geplaatst worden. Dus in elke kamer met een potentiële CO-bron of waar de schoorsteen doorkomt. Daarnaast moet de detector ook regelmatig nagekeken en onderhouden worden (o.a. tegen lege batterijtjes).

Conclusie: het wegnemen van de risico’s in de woning blijft belangrijker dan de aanschaf van een CO-detector. Overweeg je toch om gebruik te maken van een CO-detector, informeer je dan goed.

Meer info over CO en CO-detectoren vind je op de website van het Antifgifcentrum.

 

Verschenen op 23 oktober 2013 en aangepast op 21 augustus 2017 met medewerking van Emilie De Witte, medisch milieukundige en Antigifcentrum

Contacteer ons

Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

Bond Moyson Oost-Vlaanderen

09 333 55 00