Borstvoeding: hoe aanpakken?

​De diëtiste vertelt hoe je borstvoeding optimaal laat verlopen. Hoe de melkproductie verbeteren? Wat eet een zogende mama best (niet)? Hoe vaak en in welke houding borstvoeding geven?

Voordelen

Gezondheidsvoordelen voor de mama:

  • Moedermelk is altijd klaar, steeds op de juiste temperatuur en altijd beschikbaar.
  • De baarmoeder herstelt zich gemakkelijker en krijgt sneller zijn oorspronkelijke vorm terug.
  • Door het geven van borstvoeding verbruik je dagelijks extra calorieën. Hierdoor verlies je gemakkelijker je zwangerschapskilo’s.
  • Je schept een intieme band met je kind.
  • Als je minstens 3 maanden uitsluitend borstvoeding geeft, loop je minder risico op het ontwikkelen van premenopauzale borstkanker en eierstokkanker.
  • De kans op osteoporose en heupfracturen in de postmenopauzale periode zou kleiner zijn. 

Gezondheidsvoordelen voor de baby:

  • Moedermelk is rijk aan antistoffen. Deze beschermen je baby tegen verschillende infecties, zoals bijvoorbeeld maag- of darminfecties.
  • Borstvoeding zou ook beschermen tegen middenoorontsteking, overgewicht, hoge bloeddruk, piepen op de borst, astma en eczeem.
  • De tong en kaakspieren van de baby worden goed ontwikkeld.Borstvoeding zou een bescherming zijn tegen allergieën.
  • De moedermelk is lichter verteerbaar dan de kunstmelk. De hoeveelheid en de samenstelling van de moedermelk wordt automatisch aangepast aan de behoefte van de baby. De baby heeft daardoor minder last van maag- en darmproblemen.
  • Borstvoeding is een optimaal hygiënische voeding.

Gezondheidsvoordelen voor de samenleving:

  • De meeste borstvoedingskinderen zijn minder vaak ziek. Dit is minder kostelijk voor het gezin en de samenleving.
  • Aangezien kunstvoeding duur is, spaar je met borstvoeding heel wat geld uit.
  • Je hebt sowieso minder (of zelfs geen) verpakkingsafval met borstvoeding.

Melkproductie verbeteren

Wat zit er in moedermelk?

​Moedermelk is zeer evenwichtig samengesteld en altijd aangepast aan de behoefte van de baby. De eerste 5 dagen na de geboorte bestaat de moedermelk uit een gele stroperige vloeistof, ook wel ‘colostrum’ genoemd. Dit colostrum heeft een heel specifieke samenstelling. Ze is rijk aan eiwitten, vitaminen en mineralen. De hoeveelheid colostrum is klein, maar het gaat over een melk die zeer rijk is aan antistoffen. Het colostrum gaat geleidelijk aan over in rijpe moedermelk. Deze rijpe moedermelk is rijker aan vetten en suikers en bevat minder eiwitten dan het colostrum. Ze bevat ook minder antistoffen dan het colostrum, maar de beschermende werking is nog altijd van zeer groot belang. Maar aangezien de baby meer drinkt met het ouder worden, krijgt de baby nog steeds evenveel beschermende stoffen binnen.

De eerste 3 maanden hebben baby’s extra vitamine K en D nodig. Dit kan eenvoudig via een vloeibaar supplement worden toegediend.

Hoe stimuleer je de melkproductie?

Vroeger werd er vaak gezegd dat bepaalde voedingsmiddelen de borstvoeding zou stimuleren. Denk hierbij aan donker bier (soms zei men ook wel ‘tafelbier’), thee op basis van bepaalde kruiden, kruidenmengsels, … Dit is helaas nooit wetenschappelijk aangetoond. Bovendien moet je opletten met bier, omdat dit alcohol bevat.

Wat eet je best wel of niet tijdens het geven van borstvoeding?

Ook hier is een gezonde en evenwichtige voeding de basis. Aangezien je meer calorieën verbruikt door de borstvoeding, kan het zijn dat je meer energie nodig hebt. Ga je te weinig energie opnemen, is vermageren het gevolg. De borstvoedingsperiode is niet de geschikte periode om te diëten. Tijdens de borstvoedingsperiode gaat het lichaam gebruik maken van de vetreserve, die werd opgebouwd tijdens de zwangerschap.

Een gezonde voeding betekent:

  • Dagelijks voldoende drinken. Na enkele weken neemt de baby ongeveer 1 liter vocht van je af. Dit moet je terug aanvullen door goed te drinken. Liefst water. Overmatig gebruik van koffie en thee wordt afgeraden, omwille van de aanwezige cafeïne. Deze stof kan de baby onrustig en prikkelbaar maken. De cafeïne kan ook slapeloosheid veroorzaken. Beperk koffie tot maximum 4 kopjes per dag of gebruik 2 kopjes koffie en 3 kopjes thee. Vermijd frisdranken. Deze zijn zeer suikerrijk. Bovendien bevat cola - net zoals koffie - cafeïne.
  • Maak gebruik van volkoren brood, volkoren pasta, donkere rijst, aardappelen,… Deze groep van voedingsmiddelen zijn een belangrijke leverancier van vitaminen, mineralen en vezels. Indien je tijdens het geven van borstvoeding meer energie nodig hebt, haal je deze extra energie best uit deze groep.
  • Eet dagelijks een ruime portie groenten en 2 tot 3 stukken fruit.
  • Melkproducten zijn ook zeer essentieel, want ze leveren calcium en fosfor.
  • Eet dagelijks een portie vlees of vis. Dit kan ook vervangen worden door een ei of een volwaardige vleesvervanger. Dit is een belangrijke groep van eiwitten.
  • Een beetje vetstof heb je ook nodig. Maak vooral gebruik van gezonde vetten, zoals een dieetmargarine, een dieetminarine of een olie.
  • Beperk het gebruik van zoetigheden (chocolade, koek, gebak,…) en hartige hapjes (chips, borrelnootjes,…). Ze leveren veel calorieën en geen essentiële voedingsstoffen.
  • Alcohol is af te raden. Deze stof komt in de moedermelk terecht. 

Hygiëne is belangrijk bij borstvoeding

Een goede hygiëne is van belang bij het geven van borstvoeding. Bij een slechte hygiëne kunnen bepaalde gisten zich ontwikkelen. Hou daarom altijd rekening met de volgende adviezen:

  • Handen wassen is belangrijk. Vooral voor en na de voeding en na het verschonen van de luier.
  • Laat na de voeding je tepels aan de lucht drogen.
  • Vochtige zoogkompressen moet je regelmatig vervangen. Katoenen zoogkompressen moeten dagelijks 5 minuten uitgekookt worden.
  • Draag dagelijks een propere beha.
  • Gebruik niet te veel zeep.
  • Kolven, flessen, spenen en fopspenen moeten dagelijks schoongemaakt en gesteriliseerd worden.

Praktisch

​Hoe vaak geef je best borstvoeding?

Het aantal keren dat je borstvoeding geeft, hangt af van de vraag van de baby. Het is een soort ‘vraag en aanbod’. Hoe meer je baby vraagt naar voeding, hoe meer melk er wordt aangemaakt.

De eerste 14 dagen na de geboorte heeft de baby 8 tot 12 voedingen per 24 u nodig. Na enkele weken heeft de baby een 6 tot 8 voedingen nodig per 24u. 

De beste houding voor mama en baby.

De beste houding is een houding die zowel voor de mama als voor de baby zeer ontspannend is. Best wissel je ook af van houding zodanig dat alle melkkanaaltjes gestimuleerd en leeggedronken worden. Door regelmatig van houding te wisselen voorkom je ook borststuwing en/of een borstontsteking. Je kan de baby liggend en zittend voeden.

Wat veroorzaakt krampen bij de baby?

Er zijn beweringen dat sommige voedingsmiddelen krampen zouden veroorzaken. Denk hierbij aan sinaasappel, look, ui, koolsoorten,… Dit is nooit wetenschappelijk aangetoond. De meeste vrouwen kunnen alles eten zonder dat hun baby hier hinder van ondervindt. Indien je onnodig voedingsmiddelen gaat schrappen, kan het zijn dat je uiteindelijk zeer eentonig gaat eten en op termijn bepaalde voedingsstoffen mist.

Wat doen als de baby melk terug geeft?

De kans op het teruggeven van melk is minder groot bij moedermelk dan bij kunstvoeding. Dit omdat moedermelk lichter verteerbaar is.

Toch is het normaal dat de baby kleine hoeveelheden voeding terug geeft. Vooral tijdens de eerste levensmaanden. Indien de baby goed eet, goed groeit en zich normaal ontwikkelt, is er meestal niets aan de hand.

Volgende tips kunnen helpen om het teruggeven te verminderen:

  • Zorg ervoor dat de baby rustig kan drinken en geef de borstvoeding in een rustige omgeving.
  • Laat de baby niet te lang huilen voor de voeding.
  • Voed enkel op vraag.
  • Dring geen voeding op.
  • Verander de houding waarin je voeding geeft.
  • De baby na de voeding even rechtop houden geeft hem de kans om een boertje te laten. Meestal komt er samen met het boertje wat melk mee. Dit is volstrekt normaal.
  • Geen heftige bewegingen maken net na het voeden.

Wat doen als baby niet goed zuigt?

Het is belangrijk dat de baby goed is aangelegd. Slecht aangelegd kan ervoor zorgen dat de baby niet goed kan zuigen.

Een baby die niet goed zuigt, krijgt ook best nog geen fopspeen. Je kleintje leert immers een andere zuigtechniek, en het drinken aan de borst wordt daardoor moeilijker.

Na de borstvoeding - wanneer je baby al goed drinkt - kan je een fopspeen geven om aan de eventuele zuigbehoefte van de baby te voldoen.

Verschenen op 2 juli 2010 en herzien op 30 juni 2015 met medewerking van ​Claudia Fripont, diëtiste

Contacteer ons

Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

Bond Moyson Oost-Vlaanderen

09 333 55 00