Suiker

Terwijl vroeger vooral vet in een slecht daglicht stond, is nu suiker de pineut. Steeds vaker lezen we dat suiker puur vergif is en dat we het beter niet meer eten. Maar zoals zo vaak is het verhaal meer genuanceerd. Veel hangt namelijk af van de bron van suiker. 


(On)gezond?

Suiker behoort tot de koolhydraten en die zijn een belangrijke energiebron. Koolhydraten worden namelijk afgebroken tot glucose en dat is de brandstof van ons lichaam. Vooral de hersenen kunnen niet zonder. 

Er bestaan verschillende soorten koolhydraten en die smaken zeker niet allemaal zoet. Het verschil zit in het aantal suikerbouwstenen waaruit ze bestaan. Verschillende soorten koolhydraten bestaan dus uit een verschillend aantal bouwstenen.

Trage vs. snelle koolhydraten 

Alle soorten koolhydraten geven ons evenveel energie, namelijk 4 calorieën per gram. Maar omdat niet alle koolhydraten uit evenveel bouwstenen bestaan, verwerkt ons lichaam ze anders. Daarom wordt er een onderscheid gemaakt tussen trage en snelle koolhydraten: 

  • Enkelvoudige en tweevoudige koolhydraten zijn snel. Het lichaam kan ze direct opnemen en gebruiken. Het zijn turbokoolhydraten: ze geven snel energie, maar die energie is ook vlug opgebruikt waarna je terug honger krijgt. 
  • Meervoudige koolhydraten worden ook wel zetmeel genoemd en zijn traag. Ze moeten in de darm eerst in stukjes geknipt worden voordat het lichaam ze kan opnemen. Dat duurt even en daardoor wordt de energie langzamer afgegeven. Je kan er dus langer op teren. 
Vaak worden de snelle koolhydraten ook wel de ‘slechte’ bronnen van koolhydraten genoemd. Het gaat hier vooral om producten met toegevoegde suikers of op basis van witte bloem zoals koekjes, frisdrank, wit brood… De trage koolhydraten zijn dan de ‘goede’ bronnen van koolhydraten. Het zijn vooral onbewerkte en vezelrijke producten zoals volkorengranen, fruit, groenten ...                                   

Eten we te veel koolhydraten? 

Ja en nee. We hebben koolhydraten absoluut nodig, alleen is het evenwicht wat zoek. 

  • We eten te weinig trage koolhydraten zoals fruit, groenten, aardappelen en volkoren producten. Die zorgen niet alleen voor energie, maar zijn ook een belangrijke bron van vitamines, mineralen en vezels. 
  • We eten wel te veel voedsel met toegevoegde suiker zoals snoep, koekjes, gebak en frisdrank. Bovendien voegt de voedingsindustrie extra suiker toe aan heel wat producten en bereide gerechten waarvan je het niet zou verwachten. Denk maar aan ketchup, pizza of worst. 

Leven zonder koolhydraten

Als we koolhydraten nodig hebben om ons lichaam energie te geven, waar komt hun slechte imago van ‘dikmakers’ dan van? Het probleem is dat een teveel aan glucose in het lichaam wordt opgeslagen als vet. Je verdikt dus als je meer calorieën eet dan je lichaam nodig heeft. 

Glucose kan ook uit eiwitten en vetten gehaald worden. Door weinig koolhydraten te eten, zal je lichaam dus sneller vet verbranden. Er is wel één nadeel: je lichaam zal uiteindelijk ook glucose halen uit eiwitten door je spieren af te breken. Koolhydraten helemaal bannen zoals sommige diëten doen, is dus geen goed idee. ​

Minder suiker eten

Het is niet mogelijk om alle vormen van suiker te vermijden en dat hoeft ook niet. Sommige producten bevatten namelijk van nature suiker, maar zijn wel gezond, zoals melk en fruit. Het zijn vooral de producten met toegevoegde suikers waar je best maar met mate van geniet.

‘Gezonde’ suiker

Bij ‘suiker’ denken de meeste mensen spontaan aan kristalsuiker. Die wordt gemaakt van de suikerbiet: het sap wordt ingekookt en gezuiverd tot er alleen pure suiker overblijft. Er zitten dus ook geen vitamines, mineralen en vezels meer in die wel nog in de biet zaten. 

Ruwe rietsuiker of honing zijn niet gezonder dan kristalsuiker. Ondanks hun positieve imago bevatten ze evenveel calorieën en je lichaam neemt ze op dezelfde manier op. Er zitten alleen een heel klein beetje vitaminen en mineralen in, maar dat is verwaarloosbaar. Hetzelfde geldt voor andere alternatieven zoals agavestroop, tarwestroop, rijststroop of kokosbloesemsuiker. Iets als ‘gezonde’ suiker bestaat dus niet. 

Tips  

  • Eet zo weinig mogelijk industrieel bereide kant-en-klare producten. Gebruik verse en onbewerkte producten om mee te koken. Je doet bijvoorbeeld beter zelf fruit bij je yoghurt dan fruityoghurt te kopen.
  • Voeg zelf zo weinig mogelijk suiker toe aan je eten. Door geleidelijk aan minder suiker te gebruiken kan je ‘afkicken’. Daarom zijn kunstmatige zoetstoffen niet altijd even goed. Ze bevatten wel minder calorieën, maar houden je zoete trek mee in stand. 
  • Geef de voorkeur aan volkoren granen. Kies voor bruine rijst of volkoren pasta of brood. Ook aardappelen zijn een goede optie. 
  • Probeer voldoende fruit te eten: zo’n 2 tot 3 stukken per dag. Wil je fruit uit blik eten? Dan koop je best fruit op eigen nat en geen fruit op siroop. 
  • Water is de beste dorstlesser. Frisdrank zit vol suiker, net zoals de meeste fruitsappen en smoothies. Je eet dus beter een sinaasappel in plaats van hem te persen. 
  • ​Kies voor gezonde tussendoortjes zoals fruit, rauwe groentjes, yoghurt of een handje noten. 

Suiker opsporen

Etiket

Alle informatie over wat er in een product zit, vind je terug op het etiket. Je kan dus zien hoeveel koolhydraten het bevat en hoeveel daarvan suiker is. Onder die suiker vallen zowel de natuurlijke als de toegevoegde. Laat je niet misleiden door de slogan ‘zonder toegevoegde suikers’. Soms wordt er bijvoorbeeld ingedikt vruchtensap toegevoegd. Dat lijkt gezonder, maar het zit nog altijd boordevol suiker. 

Ingrediëntenlijst

In de ingrediëntenlijst kan je zien of er suiker toegevoegd is aan een product. Alleen zijn er heel veel verschillende soorten suiker die elk een eigen naam hebben. Met onderstaand overzicht herken je ze volgende keer zeker! De ingrediënten van een product worden trouwens in afnemende volgorde opgelijst. De eerste ingrediënten zitten er dus het meeste in, en de laatste het minste. 

Alle woorden die eindigen op –​ose

​​Sacharose, glucose, dextrose, lactose, maltose ...​​
Alle woorden die eindigen op stroop of -siroop

Glucosestroop, ahornsiroop, esdoornsiroop ...

Alle woorden die eindigen op –suiker

​Druivensuiker, melksuiker, moutsuiker ... 

Andere

Honing, nectar, geconcentreerd vruchtensap ... 

 

Verschenen op 14 maart 2017 met medewerking van diëtiste Claudia Fripont en dr. Vera De Groof, adviserend geneesheer NVSM

Contacteer ons

Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

Bond Moyson Oost-Vlaanderen

09 333 55 00