Vitamine D en calciumsupplementen nuttig?

Calcium en vitamine D zijn belangrijk voor een gezond beenderstelsel. Heel wat mensen slikken echter zonder medisch advies supplementen vitamine D.  Nochtans zijn supplementen slechts in een beperkt aantal gevallen van bewezen nut. Voor wie en wanneer is dit nu echt aangewezen?

 

​Rol van vitamine D

Dankzij vitamine D wordt het calcium uit de voeding via de darm opgenomen in het bloed en komt het in het bot terecht. Zo draagt vitamine D bij tot de stevigheid van het skelet. Vitamine D ondersteunt ook de goede werking van de spieren, wat de kans op vallen en dus op breuken kan verminderen.

Vitamine D komt voor in voeding, bijvoorbeeld in vette vis, eidooiers, lever, producten verrijkt met vitamine D. Maar de belangrijkste bron is het zonlicht, goed voor zowat 90 % van de vitamine D in ons lichaam. Onder invloed van het zonlicht maakt de huid zelf vitamine D aan.

Rol van calcium

Calcium is een belangrijke bouwstof voor het skelet. Calcium halen we uit de voeding. Zuivelproducten (melk, karnemelk, yoghurt, kaas ...) zijn bekende calciumbronnen.

Hoeveel calcium heb je nodig? In de praktijk zit je als volwassene goed met een calciuminname tussen 1000 en 1200 mg per dag. Inname van vier zuivelproducten per dag levert 1000 à 1200 mg calcium. Bijvoorbeeld een glas melk, twee sneetjes kaas en een kommetje yoghurt. Er zijn ook alternatieven, zoals met calcium verrijkte sojaproducten.

Advies voor iedereen

Zeker niet iedereen heeft extra calcium of vitamine D nodig. Dit helpt al veel voor gezonde botten:

  • bewegen: regelmatige lichaamsbeweging bevordert de aanmaak van botweefsel, versterkt de spieren en verbetert het reactievermogen. Dat verkleint de kans op vallen en op breuken.
  • gezond eten: zuivelproducten of andere calciumrijke producten.
  • dagelijks buitenkomen: onder invloed van de zon maakt je huid zelf vitamine D aan. Vitamine D helpt bij de opname van het calcium uit de voeding en draagt tevens bij tot gezonde spieren. Kom dagelijks zeker een kwartier tot een halfuur buiten met minstens het gezicht en de handen onbedekt.

Voor wie zijn extra vitame D of calcium wel nuttig?

Een tekort aan vitamine D vergroot de kans op osteoporose en daaruit resulterende botbreuken. Wat niet betekent dat artsen systematisch bij iedereen bloed moeten gaan afnemen om te controleren of het met het vitamine D-gehalte wel goed zit. In bepaalde gevallen kan het wél zinvol zijn het vitamine D-gehalte te bepalen, zoals bijvoorbeeld bij:

  • inname van geneesmiddelen, zoals sommige anti-epileptica, die bij langdurig gebruik kunnen leiden tot een tekort aan vitamine D
  • een verstoorde opname van voedingsstoffen uit de darm, bijvoorbeeld na een
  • maagomleidingsoperatie tegen zwaarlijvigheid (gastric bypass)
  • mensen met chronische nierziekten
  • overactieve bijschildklieren (hyperparathyreoïdie)

Maar gezonde mensen hoeven normaal gezien niet naar de dokter om bloed te laten trekken.

Om osteoporose en breuken te voorkomen kunnen vitamine D-supplementen wel nut hebben voor specifieke groepen mensen. Enkele voorbeelden:

  • mensen met reeds verzwakte botten of mensen die reeds een breuk van de botten, heup, wervels doorgemaakt hebben
  • mensen met een duidelijk tekort aan vitamine D (door weinig of geen blootstelling aan zonlicht, door ziekte, door bepaalde geneesmiddelen …)
  • ouderen die in een instelling verblijven.

Of vitamine D-supplementen voor jou al dan niet nuttig kunnen zijn, kan je het best bespreken met je arts.
Blijkt voldoende aanvoer van calcium  via de voeding niet mogelijk, dan kan een supplement worden overwogen, in samenspraak met de arts. De dosis hangt af van de hoeveelheid calcium die men al via de voeding binnenkrijgt. Meestal zal een supplement calcium van 500 mg volstaan, soms kan 1 000 mg nodig zijn. Voor een optimale opname gebeurt de inname van extra calcium het best bij de maaltijd.

Waarom geen extra vitamine D of calcium voor iedereen?

Vitamine D-supplementen worden soms voorgesteld als een wondermiddel waarmee je allerlei gezondheidsproblemen en ziekten kan voorkomen. Het klopt dat studies een verband hebben getoond tussen lage gehaltes aan vitamine D in het bloed en de kans op hart- en vaatziekten, bepaalde kankers, diabetes, verminderde weerstand tegen infectieziekten enz. Het is dan verleidelijk om te denken dat supplementen hiertegen zullen beschermen. Maar overtuigende bewijzen hiervoor zijn er tot nu toe niet. Om te weten of vitamine D-supplementen nut hebben bij andere gezondheidsproblemen dan botsterkte en botbreuken, is meer onderzoek nodig.

Hoge dosissen aan calcium kunnen nadelig zijn.

Zijn supplementen veilig?

Extra calcium en vitamine D-supplementen innemen kan bijwerkingen hebben.

Calciumsupplementen kunnen deze bijwerkingen hebben:

  • Maag- en darmklachten, zoals een opgeblazen gevoel, winderigheid en constipatie.
  • Ernstiger bijwerkingen  bij langdurige inname van hoge dosissen zijn mogelijk, zoals een verhoogd risico op nierstenen.
  • Bij nierproblemen kunnen ze aanleiding geven tot de afzetting van kalkzouten in de bloedvaten.
  • Ze kunnen interageren met sommige geneesmiddelen indien ze samen genomen worden, met ongewenste effecten.

Veel Vitamine D supplementen innemen gedurende lange tijd heeft ook bijwerkingen:

  • te veel calcium in het bloed
  • de afzetting van kalkzouten in de bloedvaten
  • het ontstaan van nierstenen.

 

 

Meer info op de website van het RIZIV

 

Verschenen op 3 januari 2017 met medewerking van RIZIV en Test Aankoop

Contacteer ons

Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

Bond Moyson Oost-Vlaanderen

09 333 55 00