Rouw en verlies bij kinderen

'De opa van mijn 4-jarige kleuter is overleden. Hoe vertel ik zoiets triest aan mijn kleine meid?'

 

​Begrijpen jonge kinderen wat "doodgaan" is?

Zij vat de dood nog niet zoals jij dat kan. Als je haar wil uitleggen dat haar opa gestorven is, moet je rekening houden met wat ze al wel en nog niet weet. Je dochtertje begrijpt, op haar kinderlijke manier, het verschil tussen leven en dood. Ze weet al dat iemand kan sterven, maar beseft nog niet dat dit voor altijd is. Je dochtertje zal je misschien nog niet kunnen zeggen wat ze juist voelt, maar een meid van 4 jaar beseft al wel dat dood en verdriet samengaan. Op die leeftijd hebben kinderen ook een heel rijke fantasie. Je geeft je kleuter daarom best juiste en eerlijke informatie over wat er gebeurd is. Krijgt ze die informatie niet, dan zal ze het erbij fantaseren. Kinderen kunnen daarin heel ver gaan, vaak zelfs zo ver dat hun fantasie erger is dan de werkelijkheid.

Hoe moet ik het haar vertellen?

Als je je kleuter vertelt dat opa gestorven is, moet je dit niet verbloemen. Verhaaltjes zoals ‘opa is in een diepe slaap' of 'opa is op een lange reis’ maken het voor jezelf misschien makkelijker om uit te leggen, maar helpen je dochtertje niet. Ze zou niet de eerste kleuter zijn die opeens heel veel schrik heeft om te gaan slapen of niet meer op reis wil gaan. Maar pas je woordkeuze wel aan haar leeftijd aan.

Je legt de dood best uit aan door de dingen die je kan zien te benoemen. Iemand die dood is, kan niet meer lopen, kan niet meer praten, kan niet meer eten, kan niet meer lachen en huilen, kan niets meer. Iemand die dood is, ziet er anders uit. Zijn huid is wat lichter, zijn lippen zien blauw, hij voelt koud aan. Je kan je dochtertje meenemen om afscheid te nemen van haar opa. Voor kinderen is dit een enorme hulp. Leg haar op voorhand wel uit wat ze zal zien (hoe het mortuarium eruitziet, dat opa in een kist ligt en dat hij een grauwe huidskleur heeft,…). Breng eventueel zelf eerst een bezoekje aan het mortuarium.

Is het normaal dat mijn kleuter voortdurend vragen stelt over de dood?

Je moet geen schrik hebben dat je dochter hierdoor nog meer verdriet gaat hebben. Kinderen beschermen zichzelf, ze  stoppen met vragen stellen als het hen te veel verdriet doet. Typisch voor haar leeftijd is dat ze eerst heel veel vragen stelt over praktische en concrete dingen. Welke ziekte heeft opa, waar is het ziekenhuis, kunnen we met de auto naar opa, wie is er nu bij opa in het ziekenhuis? Nadien komen de zorgen, emoties en de herinneringen. Gaat oma nu ook dood? Ga ik ook ziek worden? Dat is toch niet eerlijk, nu kan ik niet meer met opa spelen! Waar is opa nu? Boos zijn op de dokter die opa niet genezen heeft...

Hoe kan ik mijn kind helpen in deze moeilijke tijd?

  • Je kind heeft vooral nood aan een vertrouwde omgeving en een vast ritme.
  • Je moet als volwassene niet te veel proberen iets te ‘doen’. Er gewoon zijn is voldoende. Luister naar je kind en volg haar in de manier waarop ze omgaat met haar verdriet, bijvoorbeeld samen koekjes bakken voor opa, laat haar een tekening maken, …
  • Opa ‘verstoppen’ is niet nodig. Als er ergens een foto van haar opa staat, kan je kind af en toe aan opa terugdenken en iets over hem zeggen.
  • Een link leggen met opa’s dood en een dood vogeltje dat je ergens ziet liggen, je hamster die gestorven is of de kat van de buren die overreden is, kan haar ook helpen.
  • Tot 7 à 8 jaar denken kinderen vaak dat zij schuldig zijn aan iemands dood. Het is belangrijk dat zij hoort dat het niet haar schuld is dat opa gestorven is. Neem haar angst ernstig, maar zeg duidelijk dat opa niet gestorven is omdat ze stout tegen opa was.
  • Je eigen verdriet tonen helpt een kind ook. Zo leert het kind dat verdriet getoond mag worden. Als je dochtertje zich verdrietig voelt en alle mensen om haar heen tonen nooit verdriet, dan komt dit raar over. Ze zou zich abnormaal kunnen voelen. Leg uit waarom je verdriet hebt en dat je er wel weer bovenop komt.
  • Kinderen ‘uiten’ hun verdriet in lastig en agressief gedrag. Een terugval in de ontwikkeling (bv terug bedplassen) is mogelijk. Wees niet verbaasd als je kleuter je vertelt over haar dode opa en vijf minuten later met je wil ravotten. Kinderen tonen hun gevoelens ook in hun spel.
  • Je kleuter kan ineens veel schrik hebben als je weggaat, omdat ze bang is dat jij ook zal sterven en niet meer terugkomt. Probeer haar niet gerust te stellen door te zeggen ‘ik ga niet dood’, want dat kan je niet beloven, iedereen kan sterven. Zeg haar dat je voorzichtig zal zijn en dat je haar zal bellen of dat ze aan oma kan vragen om je op te bellen als ze dat wil. 
  •  

Lees meer over:

Contacteer ons

Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

Bond Moyson Oost-Vlaanderen

09 333 55 00

Online advies

De Webnanny geeft gratis opvoedingsadvies via e-mail.