Financiële formaliteiten: bankzaken en erfenis

​De financiële en administratieve formaliteiten zijn vaak ingewikkeld. Informeer je grondig.

De bank

  1. De bank waar de overledene over één of meer rekeningen en/of één of meer kluizen beschikte, moet op de hoogte gebracht worden van het overlijden.
  2. Vanaf dat ogenblik is de bank verplicht om de rekeningen en de kluizen waarvan de overledene en diens echtgeno(o)t(e) houder zijn, te blokkeren.
  3. De bank is verplicht een lijst met alle tegoeden van de overledene te bezorgen aan het registratiekantoor. Met behulp van deze lijst zal het kantoor nagaan of alle bezittingen zijn opgenomen in de aangifte van nalatenschap.
  4. De bank mag de kosten betalen die ontegensprekelijk verschuldigd zijn uit de nalatenschap, zoals begrafeniskosten en ziekenhuisfacturen (= bevoorrechte kosten). Verder zal de bank niet het risico nemen om de rekeningen vrij te geven vooraleer ze met zekerheid weet wie de erfgenamen zijn. Als echtgeno(o)t(e) of wettelijk samenwonenden kan je gemakkelijk een voorschot krijgen op hun jouw deel van de gemeenschappelijke of onverdeelde zicht- of spaarrekeningen (= bevrijdende betaling).
  5. Een bankinstelling zal enkel tot vrijgave van het saldo van de banktegoeden overgaan aan de erfgenamen, na de voorlegging van het attest van erfopvolging afgeleverd door de ontvanger van het successiekantoor of de akte van erfopvolging afgeleverd door de notaris. 

Als echtgeno(o)t(e) of wettelijk samenwonende kan je de helft van het positieve saldo van de gezamenlijke rekeningen verkrijgen zonder wachttijd of attest van erfopvolging. Het opgelegde maximumbedrag mag wel niet overschreden worden. Deze geldopname wordt uiteraard in rekening gebracht bij de vereffening van de nalatenschap. 

Wonen één of meer erfgenamen niet in België, dan komen de tegoeden slechts vrij mits toestemming van de Federale Overheidsdienst van Financiën, Administratie Kadaster, Registratie en Domeinen. 

Testament

​Indien er een eigenhandig geschreven testament bestaat, doe je er goed aan een notaris te raadplegen om de inhoud te verduidelijken en de wettelijke formaliteiten te vervullen.

Indien er geen testament werd gevonden, betekent dit niet noodzakelijk dat er geen testament bestaat. De notaris kan de nodige opsporingen doen via het Centraal Register der Testamenten (CRT). Elke notaris is verplicht de laatste wilsbeschikkingen die in zijn kantoor werden voorgelegd of opgenomen, met een authentieke akte in het CRT te laten registreren. Mits voorlegging van een overlijdensakte wordt de naam van de notaris gegeven tot wie men zich moet wenden om de inhoud van het testament te kennen.

website CTR

Erfenis

Aangifte Nalatenschap

De erfenis is alles wat iemand nalaat.  ​De nalatenschap is alles wat iemand van een overledene erft.

De nalatenschap moet na het overlijden worden aangegeven op een speciaal formulier bij de ontvanger der Successierechten van het Registratiekantoor van het gebied waar de overledene zijn woonplaats had. Het formulier kan daar ook aangevraagd worden. 

De termijn voor het indienen van de aangifte van nalatenschap wordt bepaald door de plaats van het overlijden. De berekening van de termijn gebeurt van datum tot datum te rekenen vanaf de dag van het overlijden:

  • Als het overlijden plaatsheeft in België bedraagt de termijn vier maand.
  • Als het overlijden plaatsheeft in een ander Europees land bedraagt de termijn vijf maand.
  • Als het overlijden plaatsheeft buiten Europa bedraagt de termijn zes maand. 

Zelf of met notaris

De aangifte van de nalatenschap kan je zelf invullen of je doet een beroep op derden. Let op het gebruik van de juiste terminologie. Alle gegevens moeten bovendien zeer gedetailleerd worden weergegeven. Eigendommen en verschillende bank- of spaarrekeningen bemoeilijken de procedure.

Je kan ook een notaris inschakelen. Dit is echter niet goedkoop. Het ereloon van de notaris wordt immers berekend op het bruto bedrag (schulden niet inbegrepen) van de nalatenschap. Deze tarieven worden verhoogd wanneer het om een nalatenschap in de zijlijn gaat. Indien de nalatenschap slechts roerende goederen van een geringe waarde omvat, kan je een vrijstelling van aangifte aanvragen.

Op de afspraak met de notaris of met de persoon die de aangifte opmaakt, neemt u best zoveel mogelijk relevante documenten mee:

  • trouwboekje en huwelijkscontracten van de erfgenamen,
  • overlijdensakte, 
  • giften tussen echtgenoten, 
  • testamenten,
  • eigendomstitels van onroerende goederen, 
  • brandpolis,
  • bankrekeningen en safes,
  • alle bewijzen van schuld (begrafenis, grafconcessie, grafzerk, huishoudelijke schulden, kosten van laatste ziekte, aanslagbiljetten, enz.) 

Aanvaarden en verwerpen nalatenschap

Aangezien de nalatenschap zowel uit de bezittingen als uit de schulden van de overledene bestaat, moet je allereerst beslissen of je de erfenis wilt aanvaarden of verwerpen. Er bestaat ook een derde mogelijkheid. Je kan de nalatenschap aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. Dit betekent dat je eerst een inventaris van de schulden maakt. Op basis daarvan beslis je de erfenis al dan niet te aanvaarden.

De verwerping of de aanvaarding van de nalatenschap, onder voorrecht van boedelbeschrijving, gebeurt via de notaris.

Succesierechten

​Als erfgename moet je successierechten betalen op het netto actief van de nalatenschap. Het tarief varieert met het bedrag van het erfdeel en met de graad van verwantschap met de overledene. 

De successierechten moeten worden betaald in de twee maanden die volgen op de vervaldatum van de vastgestelde termijn voor het indienen van de aangifte van nalatenschap. Indien bepaalde waarden (bijv. van onroerende goederen) in de Aangifte van nalatenschap te laag werden geschat, kunnen bijkomende rechten en een boete worden opgelegd. De schatting gebeurt door Kadaster Administratie, Registratie & Domeinen. In geval van onzekerheid bij de aangifte van nalatenschap omtrent de verkoopwaarde, vraag je best advies aan een notaris. 

De successierechten worden verschillend berekend voor Vlaanderen, Brussel en Wallonië: meer informatie over de tarieven.

Duolegaat

Wat is een duolegaat ?

Bij een duolegaat laat je een deel van je erfenis na aan een goed doel en een deel aan je erfgenamen. Het goede doel zal de successierechten op de volledige nalatenschap ten laste nemen (zowel de eigen successierechten als die van de erfgenamen). Dit heeft als concreet gevolg dat je erfgenamen meer overhouden van de erfenis dan wanneer je niet voor het duolegaat had gekozen.

Je erfgenamen hebben baat bij een duolegaat  

Het duolegaat is een manier om een deel van je bezit aan een goed doel na te laten en tegelijkertijd ervoor te zorgen dat je erfgenamen geen successierechten moeten betalen. Hoe groter de nalatenschap en hoe verder de verwantschap, hoe groter het voordeel.

Je raadpleegt bij het opstellen van je testament best een notaris.

Meer info ?

Voor meer informatie of indien je een duolegaat overweegt, aarzel niet contact op te nemen via duolegaat@socmut.be.

Contacteer ons

Voor alle vragen over jouw ziekteverzekering

Bond Moyson Oost-Vlaanderen

09 333 55 00