Seksualiteit en COPD

Met COPD wordt het beleven van seksualiteit minder vanzelfsprekend. Je lichaam wil dan immers niet altijd meer mee en je kan ook emotioneel minder goed in je vel zitten. Voor een goede seksuele beleving moet je jezelf echter lichamelijk en psychologisch goed genoeg voelen. Misschien denk je zelfs wel eens: vrijen is niet meer voor mij, want de ziekte maakt het me toch onmogelijk. Niets is minder waar. Als je ouder wordt en je gezondheid het laat afweten, vermindert de behoefte aan intimiteit met je partner immers niet. Misschien wordt ze zelfs nog groter. COPD maakt het uitdrukken van intimiteit niet onmogelijk, maar verplicht je wel om die intimiteit op een andere manier te delen met je partner.  Door vindingrijker te worden, nieuwe mogelijkheden te onderzoeken en je seksuele activiteiten een beetje te plannen. Je liefdesleven wordt door COPD ongetwijfeld helemaal anders, maar daarom niet minder rijk of minder bevredigend.

Mogelijke problemen

​Taboe

Als je de media mag geloven, is seks alleen weggelegd voor jonge mensen met perfecte lichamen. Wanneer je ouder wordt of ziek bent, is het er dus mee gedaan. Dat klopt natuurlijk niet: ook oudere en chronisch zieke mensen hebben seksuele behoeften en blijven seksueel actief. Door lichamelijke belemmeringen wordt het beleven van seksualiteit wel minder vanzelfsprekend en kunnen er problemen ontstaan.

Niemand praat daar echter over of vraagt ernaar. Je dokter zal je hoogstwaarschijnlijk niet spontaan vragen hoe het met je seksuele leven gesteld is, nu je COPD hebt. Dokters aarzelen vaak om erover te beginnen, omdat ze vinden dat ze daarvoor niet goed zijn opgeleid en dat het niet hun verantwoordelijk is om daarover vragen te stellen. Mensen met COPD aarzelen zelf ook vaak om het onderwerp ter sprake te brengen bij hun dokter. Daardoor krijg je de indruk dat jij de enige bent die ermee zit. Niets van. Nog andere mensen met COPD zitten in hetzelfde schuitje, maar allemaal denken ze hetzelfde en zwijgen ze beschroomd. Zo blijft het taboe natuurlijk bestaan.

Lichamelijke en geestelijke hindernissen

Elke chronische ziekte heeft een invloed op je seksuele leven. Vaak komt dat door een combinatie van lichamelijke en geestelijke oorzaken, die elkaar nog kunnen versterken. COPD veroorzaakt bovendien problemen die eigen zijn aan de ziekte.

Lichamelijk

  • Zeker als je een man bent, kan COPD je seksueel functioneren - je lichamelijke reacties op seksuele prikkels -  beïnvloeden. Om goed seksueel te kunnen reageren – met een erectie en orgasme – heb je een goed werkend hart, gezonde bloedvaten, zenuwen, spieren en hormonen nodig. Als er in één van deze systemen iets hapert, kan het zijn dat je geen goede erectie krijgt of ze niet kan behouden. Het is ook mogelijk dat je niet meer kan klaarkomen. COPD gaat vaak samen met problemen van hart en bloedvaten. Ook diabetes komt vaker voor, nog een ziekte die een nadelige invloed op je bloedvaten en zenuwen kan hebben.
  • Kortademigheid, zuurstofgebrek in je bloed, verlies aan spierkracht en vermoeidheid maken elke lichamelijke inspanning lastiger, dus ook seks. Bijvoorbeeld, om te zoenen heb je adem nodig. Tijdens het vrijen versnelt je ademhaling bovendien.
  • Je seksuele beleving verandert. Bijvoorbeeld, hoe moet je je man of vrouw kussen met een neusslangetje in, en hoe voelt dat voor hem of haar? Je kan tijdens het vrijen overvallen worden door een hoestbui. Ligt je partner bovenop, dan kan dat je een benauwd gevoel op de borst geven.
  • De dagelijkse geneesmiddelen voor je longen hebben geen nadelige invloed op je zin in seks en op je seksueel functioneren. Luchtwegverwijders kunnen wel een droge mond veroorzaken, wat onprettig kan zijn bij het zoenen. Ze kunnen je ook wat onrustig maken. Puffers met corticosteroïden kunnen een schimmelinfectie in de mond veroorzaken. Spoel daarom altijd je mond of eet iets wanneer je dit product gebruikt. Antibiotica en cortisteroïden in pilvorm kunnen onaangename nevenwerkingen hebben, zoals een vaginale schimmelinfectie. Gelukkig moet je dat soort geneesmiddelen maar af en toe gebruiken.
    Ook andere geneesmiddelen, zoals sommige antidepressiva, kunnen een negatieve invloed op seksualiteit hebben. Als je denkt dat dit het geval is, praat er dan over met je dokter.

Geestelijk

Allerlei negatieve gevoelens kunnen je zin in seks verminderen of ervoor zorgen dat je seks helemaal uit de weg gaat. Dat kan op zijn beurt de relatie tussen jou en je partner verstoren, als je man of vrouw niet weet waarom je hem of haar gaat mijden in bed.

  • Angst voor kortademigheid en benauwdheid tijdens het vrijen, maar ook voor de lichamelijke inspanning en de uitputting achteraf.
  • Schaamte over je hoestbuien en de slijmen die je daarbij ophoest.
  • Negatief zelfwaardegevoel. Je verliest je rol in de maatschappij, bijvoorbeeld als kostwinner, en wordt in plaats daarvan een zieke. Dat kan aan je knagen. Vind je jezelf nog de moeite waard om geliefd te worden, “mag” je nog seks hebben? Begin je nog aan een nieuwe relatie als je alleen bent? Zeker als de ziekte al zichtbaar is?
  • De rolverdeling tussen jou en je partner verandert. Je partner moet wellicht meer werk op zich nemen of van jou overnemen. Wordt je partner ook je verzorger, dan moeten jullie af en toe de knop zien om te draaien en elkaar weer als erotische partners zien. Niet gemakkelijk. Je partner kan haar of zijn eigen seksuele verlangens onderdrukken en zelf niet meer op vrijen aansturen, uit angst om jou te veel te belasten of nog zieker te maken.
  • Het verloop van de ziekte. Vordert je COPD naar een ernstiger stadium, dan moet je je seksuele omgang opnieuw aan een veranderde toestand aanpassen.

Oplossingen

  • ​Houd je algemene lichamelijke conditie zo goed mogelijk in stand
    en beweeg genoeg. Meer daarover vind je onder Bewegen met COPD.
  • Wees niet bang
    om toch te blijven vrijen. Gevaarlijk is het niet: de inspanning is niet belastender voor je hart of longen dan wanneer je een trap opgaat. En net als bij het trappenlopen, mag je onderweg uitrusten.
  • Praat met je partner
    over wat je wel en niet kan, waar je wel of geen behoefte aan hebt. Door open te zijn met elkaar, voorkom je misverstanden.
  • Focus op wat wel nog kan
    en niet op wat niet meer gaat. Voor de maatschappij staat geslaagde heteroseksuele seks gelijk met penetratie. Lukt dat niet meer, dan betekent dat niet dat alles voorbij is. Seksualiteit en intimiteit zijn immers veel meer dan alleen dat. In de juiste stemming komen, elkaar verliefd in de ogen kijken, zoenen, knuffelen, strelen, samen in bad gaan of elkaar masseren zijn dat ook. Elkaar tot een hoogtepunt brengen door wederzijdse manuele stimulatie of samen masturberen, kunnen meestal wel nog als penetratie niet meer gaat.
    Met het ouder worden nemen erectiestoornissen trouwens ook bij mannen zonder COPD toe, terwijl ook alle vrouwen door de menopauze lichamelijke veranderingen ondergaan. Met andere woorden, ook oudere paren die niet met een chronische ziekte te kampen hebben, moeten op zoek naar nieuwe manieren om seksueel actief te blijven.
  • Verken samen nieuwe wegen.
    We zijn gewoontedieren. Ook ons seksueel leven verloopt volgens een zekere routine waar we ons alle twee hopelijk goed bij voelen. Daar verandering in brengen, gaat niet vanzelf. Daarvoor moet je overleggen en samen dingen uitproberen.
  • Probeer standjes uit die minder lichamelijke inspanning vergen
    én die minder druk op de borstkas uitoefenen dan de traditionele missionarishouding. Zoals achter elkaar liggend in de zijdelingse lepeltjeshouding. Je kan het ook zittend achter elkaar doen. Nog een andere is die waarbij de vrouw geknield leunt met de schouders op het bed en de man erachter staat. Reserveer de meest belastende houding voor de fitste van de twee en ondersteun jezelf eventueel met extra kussens.
     
  • Neem je tijd.
    Houd het tempo lager en pauzeer tijdens de seksuele activiteit. Raak je buiten adem, pas dan een ademtechniek toe zoals ademen met getuite lippen.
  • Plan eventueel je seksuele activiteit.
    Om er toch iets spontaans van te maken, kan je misschien een geheim erotisch signaal afspreken waarmee je elkaar laat weten dat je er die dag zin in hebt.
    • Zoek het beste moment, wanneer vermoeidheid of andere symptomen je het minst parten spelen. Bijvoorbeeld overdag in plaats van ’s avonds voor het slapengaan. Doe het niet kort na een zware maaltijd, of wanneer je erg gestresseerd of overstuur bent. Vermijd alle prikkels voor je luchtwegen zoals een te warme of te koude temperatuur in de kamer, parfums of haarspray.
    • Verwijder vooraf de slijmen uit je luchtwegen.
    • Gebruik je luchtwegverwijder vóór je begint, als je weet dat je kortademig kan worden.
    • Heb je zuurstof nodig, voorzie dan evenveel extra zuurstof als voor een andere lichamelijke inspanning.

Hulp

​Waar vind je hulp?

Wil je het advies van een deskundige, dan kan je terecht bij de Vlaamse Vereniging voor Seksuologie. Op hun website kan je een seksuoloog – dat is een professional met een 2-jarige opleiding aan de universiteit – in jouw regio zoeken.

Verschenen op mei 2014 met medewerking van professor Paul Enzlin, seksuoloog, KU Leuven en UPC KU Leuven.

Contacteer ons

Bond Moyson West-Vlaanderen

President Kennedypark 2
8500 Kortrijk

056 230 230