Voedselallergie: algemene info

​Zoals je allergisch kan zijn voor stuifmeel, zo kan je het ook zijn voor iets wat je eet. Een voedselallergie kan zich op allerlei manieren in je lichaam uiten. Meestal zijn de allergische reacties hinderlijk, maar ze kunnen ook erg gevaarlijk zijn. Om vast te stellen waarvoor je allergisch bent, moet je naar de dokter. Weet je eenmaal waarvoor je allergisch bent, dan moet je dat voedingsmiddel voortaan vermijden. Soms is dat levenslang, maar niet altijd. Jonge kinderen kunnen sommige voedselallergieën immers weer ontgroeien. Een voedselallergie die na je kindertijd ontstaat, blijft meestal wel bestaan.

Wat

​Wat is een allergie?

Als je allergisch bent, dan reageert het afweersysteem van je lichaam overdreven en onterecht op een onschadelijke stof uit je omgeving. 
afweersysteem beschermt je lichaam tegen indringers die je ziek kunnen maken, zoals virussen en bacteriën. Wanneer het afweersysteem ze opmerkt, maakt het stoffen aan die de indringers onschadelijk maken. Die noemen we antistoffen.
Bij een allergie vergist het immuunsysteem zich van vijand: het verwart een onschuldig stofje uit de buitenwereld met een gevaarlijke indringer. Dat soort stofje heten we een allergeen. Het afweersysteem maakt ook daartegen specifieke antistoffen aan. Telkens wanneer zij in contact komen met het allergeen worden een aantal stoffen afgescheiden, waaronder histamine. Het contact zet een reactie van het afweersysteem in gang; de histamine doet de allergische klachten ontstaan.

De oorzaak van een allergie is een combinatie van aanleg en blootstelling.

  • Aanleg. Wanneer een of allebei je ouders allergisch zijn, heb je zelf een groter risico om een allergie te ontwikkelen. Die aanleg heet ook atopie.
  • Blootstelling. Je kan pas allergisch voor iets worden, als je lichaam ermee in contact geweest is. Meestal gebeurt dat pas na een aantal keer. Ben je eenmaal allergisch voor iets, dan krijg je allergische klachten telkens wanneer je in contact komt met het allergeen.

Wat is een voedselallergie?

Ook voedingsmiddelen kunnen allergische reacties veroorzaken. Het gaat dan meer in het bijzonder om de specifieke eiwitten die in dat voedingsmiddel zitten. Eiwitten of proteïnen zijn onmisbare bouwstoffen voor ons lichaam. Ze zitten in dierlijke en plantaardige voedingsmiddelen. Er bestaan veel verschillende eiwitten. Elk eiwit heeft zijn eigen structuur.

Wat is een kruisallergie?

Dan ben je niet alleen allergisch voor één bepaald eiwit, maar ook voor andere eiwitten met een structuur die lijkt op die van dat ene eiwit.
Het hoeft daarbij niet alleen om andere voedingsmiddelen te gaan. Bijvoorbeeld, wie allergisch is voor berkenstuifmeel, kan dat ook zijn voor appels en wortels. Een allergie voor latex ofwel natuurrubber kan samengaan met een allergie voor bananen of kiwi’s. Wie allergisch is voor katten, kan het ook zijn voor varkensvlees. Het risico op een kruisallergie is niet voor alle allergenen even groot.
Meestal reageer je pas allergisch op iets na herhaald contact ermee. Een kruisallergie vormt daarop een uitzondering. Bijvoorbeeld, ben je al allergisch voor berkenstuifmeel, dan kan je wel meteen allergisch reageren op de eerste appel die je eet.

Komen voedselallergieën vaak voor?

Het verschilt volgens de leeftijd. Voedselallergieën komen vaker voor bij kinderen dan bij volwassenen, omdat hun darmstelsel en hun afweersysteem nog niet helemaal ontwikkeld zijn.
Vijf tot zeven procent van alle baby’s heeft een voedselallergie. Daarna vermindert het geleidelijk aan weer. Twee tot 3% van alle volwassenen heeft nog een voedselallergie.

Is een voedselallergie voor altijd?

Kinderen kunnen voedselallergieën weer ontgroeien, maar de allergische of atopische aanleg blijft levenslang bestaan. Je kan later dus weer last krijgen van andere allergieën of in een andere vorm, bijvoorbeeld als astma of hooikoorts.
Een allergie voor koemelk, kippenei of soja verdwijnt vaak weer, die voor pinda en noten gaat meestal niet meer over. Een voedselallergie die je pas vanaf je tienertijd ontwikkelt, verdwijnt meestal ook niet meer.

Klachten

​De allergische reactie kan zich op veel verschillende plaatsen in het lichaam uiten, ook al ben je allergisch voor iets wat je eet. Meestal zijn de symptomen alleen maar hinderlijk, maar ze kunnen ook gevaarlijk zijn.

  • Huidproblemen zoals jeuk, roodheid, eczeem en netelroos of urticaria: jeukende bultjes.
  • Maag- en darmklachten zoals braken, diarree, hardnekkige verstopping, buikpijn, bloed in de stoelgang.
  • Astma – hooikoorts, al is dat eerder zeldzaam bij een voedselallergie.
  • Jeukende, tranende, rode, gezwollen ogen.
  • Opzwellen van het gezicht of de keel: dat is een ernstiger reactie.
  • Anafylactische shock. Dit is een levensbedreigende reactie waar het hele lichaam bij betrokken is.
    De klachten komen snel op en worden snel erger:
      • roodheid, jeuk en netelroos
      • buikpijn en hoofdpijn
      • opzwellend gezicht
      • kortademigheid
      • gevoel van zwakte door een daling van de bloeddruk
      • flauwvallen
 

Diagnose

​Het verband leggen tussen iets wat je eet en een allergie is niet altijd eenvoudig. De allergische klachten steken meestal niet meteen nadat je gegeten hebt de kop op. Bewerkte voedingsmiddelen bevatten bovendien vaak een waslijst aan ingrediënten. Sommige zou je daar zelfs helemaal niet in verwachten. Wist je bijvoorbeeld dat er melk zit in gekookte ham en gerookte zalm?

  • De dokter zal je eerst vragen stellen om te weten te komen of het om een voedselallergie zou kunnen gaan. Bijvoorbeeld: zijn er allergieën in jouw familie? Wanneer krijg je last? Waarvan heb je dan last?
  • Een huidpriktest: een aantal druppeltjes, elk met het extract van een allergeen, worden op de onderarm aangebracht. Daarna prikt de verpleegkundige door elk druppeltje in de huid. Na een twintigtal minuten wordt het resultaat afgelezen: alleen waar een stof werd aangebracht waar jij allergisch voor bent, verschijnt een jeukend bultje.
  • Een bloedonderzoek naar specifieke immunoglobuline E’s, kortweg IgE’s. Dat zijn typische antistoffen die het afweersysteem tegen allergenen maakt. Er wordt bepaald tegen welke allergenen precies je IgE’s hebt.
  • Een eliminatiedieet. Dit dieet bevestigt de diagnose. Je mag gedurende 4 tot 6 weken voedsel dat het vermoedelijke allergeen bevat niet meer eten. Als de symptomen verdwijnen, probeer je na die periode het verdachte voedingsmiddel weer te eten. Komen de symptomen terug, dan is bewezen dat je voor dat voedingsmiddel allergisch bent.

Hoe kan je helpen om het allergeen te vinden?

  • Houd een voedseldagboek bij en breng het mee naar de raadpleging. Eet niet te veel verschillende voedingsmiddelen tegelijk. Zo wordt sneller duidelijk waarop je reageert. Houd ook bij welke geneesmiddelen je neemt.
  • Na een allergische reactie:
      • Gooi wat je gegeten en gedronken hebt niet weg, maar bewaar een restje in de diepvriezer.
      • Bewaar de verpakking, zeker de ingrediëntenlijst, of koop een identieke verpakking.
      • Als het gebeurt nadat je uit eten bent geweest: Schrijf het adres op van het restaurant of de naam van een contactpersoon.
 

Soorten

Wat komt het vaakst voor?

Kinderen zijn het vaakst allergisch voor:

  • Het eiwit van eieren
  • Pinda
  • Koemelk
  • Peulvruchten: bonen, erwten, linzen en soja. Pinda is trouwens ook een peulvrucht en geen noot.
  • Vis
  • Noten
  • Granen, vooral tarwe.
  • Groenten en kruiden die tot de schermbloemigen behoren. Zoals wortel, selder, dille, venkel, peterselie, anijs, koriander, karwij.

Volwassenen zijn het vaakst allergisch voor:

  • Steen- en pitvruchten door een kruisallergie met berkenpollen. Zoals appels, peren, pruimen, kersen en abrikozen, maar ook voor aardbeien en amandelen.
  • Noten
  • Granen, vooral tarwe
  • Pinda
  • Een kruisallergie van latex ofwel natuurrubber met vruchten zoals avocado, kiwi, banaan of vijg.
  • Het eiwit van eieren
  • Sesam
  • Peulvruchten: bonen, erwten, soja en linzen
  • Schaaldieren

Wat zijn de gevaarlijkste voedselallergieën?

Pinda, ofwel aardnoot of arachide lokt het vaakst heel ernstige symptomen uit. Zelfs een heel klein beetje kan bij gevoelige mensen heel ernstige symptomen zoals anafylaxie veroorzaken. Ook verschillende soorten noten, schelp- en schaaldieren veroorzaken sneller anafylaxie dan andere voedingsmiddelen.

Behandeling

  • Een dieet waaruit je persoonlijke allergenen geschrapt zijn, is de basis. Je hebt daarbij de begeleiding nodig van een gespecialiseerde arts en een diëtist. Je moet immers niet alleen weten waar jouw allergenen allemaal in kunnen zitten, maar ook wat goede en veilige alternatieve voedingsmiddelen voor je zijn. Je mag immers geen tekorten krijgen aan noodzakelijke voedingsstoffen.
    Je dieet moet af en toe gecontroleerd en aangepast worden, omdat datgene waarvoor iemand allergisch is, kan veranderen in de tijd.
    Lees ook de etiketten van bereide voedingsmiddelen erg kritisch na en blijf ze nalezen, want de samenstelling van een gerecht wordt soms veranderd door de producent.
  • Ook geneesmiddelen worden voorgeschreven, maar het dieet blijft het belangrijkst.
      • Antihistaminica helpen tegen minder ernstige klachten, op het moment dat ze er al zijn. Ze kunnen ook een ernstige reactie in de kiem smoren, als je ze inneemt zodra je de reactie voelt opkomen.
      • Geneesmiddelen tegen een plotse, ernstige reactie. Als je dokter oordeelt dat je het risico loopt op een anafylactische shock, moet je altijd een EpiPen bij je hebben. Dat is een pen waarmee jijzelf of iemand anders je snel adrenaline kan toedienen als noodbehandeling. Daarna moet je de hulpdiensten zo snel mogelijk verwittigen, ook al knap je na de injectie weer op. Je kunt je namelijk uren later opnieuw heel slecht gaan voelen.

Wat zegt de wet?

Sinds 13 december 2014 moeten de 14 meest voorkomende allergenen en ingrediënten waar intoleranties voor bestaan, met extra nadruk op de ingrediëntenlijst van alle voorverpakte voedingsmiddelen vermeld worden. Ook handelszaken die niet-voorverpakte voedingsmiddelen verkopen, bijvoorbeeld slagerijen, moeten de allergenen in hun producten vermelden. Horeca-uitbaters moeten bovendien hun gasten mondeling kunnen informeren over de allergenen die gebruikt zijn in de gerechten.

 

 

Verschenen op 5 november 2015 met medewerking van dokter Marijke De Lange, allergoloog en kinderarts, Gent

Contacteer ons

Bond Moyson West-Vlaanderen

President Kennedypark 2
8500 Kortrijk

056 230 230