Toestemming voor elke behandeling

​Elke zorgverlener is verplicht om jouw toestemming te hebben voor een behandeling.​

Jouw toesteming

​Toestemming vragen

Vooraleer je een behandeling ondergaat, moet de zorgverlener jouw toestemming hiervoor vragen. Als je instemt met een behandeling, dan ben je akkoord met elk onderdeel van die behandeling.

Je zorgverlener moet je eerst alle nodige informatie meedelen zodat je goed geïnformeerd kan beslissen of je toestemt of niet. Hij moet je informeren over:

  • doel, aard, urgentie duur en frequentie van de behandeling
  • relevante tegenaanwijzigingen, nevenwerkingen, risico's en alternatieven
  • nazorg
  • financiële gevolgen.
Je zorgverlener moet je ook laten weten of hij verzekerd is voor zijn beroepsaansprakelijkheid en wat zijn vergunnings- of registratiestatus is.

De toestemming kan uitdrukkelijk worden gegeven, maar ook stilzwijgend. Een stilzwijgende toestemming kan afgeleid worden uit het gedrag van de patiënt.​ Een uitdrukkelijke toestemming of weigering kan je zowel mondeling als schriftelijk geven. Voor sommige behandelingen is een ondertekend document vereist (bijvoorbeeld bij abortus of euthanasie). Bij een schriftelijke toestemming of op jouw uitdrukkelijk verzoek noteert je zorgverlener je beslissing in je patiëntendossier.

Voorbeeld

Een arts zegt tegen Lena dat er een bloedafname moet gebeuren. Lena stemt hier niet uitdrukkelijk mee in, maar steekt wel dadelijk haar arm uit voor de afname. Uit het gedrag van Lena kan de arts afleiden dat zij haar toestemming geeft voor de behandeling.

Weigering

Als patiënt heb je steeds het recht om een behandeling te weigeren. Je hoeft je hiervoor niet te rechtvaardigen. Bij een weigering heeft je zorgverlener de plicht om je te wijzen op de mogelijke medische gevolgen van je beslissing. Je zorgverlener kan ook steeds een alternatieve behandeling voorstellen. Je blijft wel zelf verantwoordelijk voor je keuze.

Je hebt ook het recht om een reeds gegeven toestemming terug in te trekken. In sommige gevallen kan dit echter problemen opleveren. Een zorgverlener kan niet zomaar elke behandeling stoppen wanneer je als patiënt de behandeling weigert. Het recht op kwaliteitsvolle verzorging blijft bestaan en de zorgverlener heeft de plicht de noodzakelijke basisverzorging te garanderen.

Bekijk het filmpje van de overheid over je toestemming voor elke behandeling:

​​

Vertegenwoordiger

Vertegenwoordiger mag in jouw naam beslissen

Patiënten die buiten bewustzijn op de spoedafdeling binnenkomen of die in coma liggen, kunnen zelf geen beslissing nemen. De wet voorziet in zo'n geval dat een vertegenwoordiger de beslissing in naam van de patiënt mag nemen.

Je kan vooraf een vertegenwoordiger aanduiden die in jouw plaats mag beslissen. Dit gebeurt via een schriftelijk mandaat. Als je dit niet hebt gedaan, voorziet de wet dat de beslissingen genomen mag worden door een naast familielid (in deze volgorde): de samenwonende partner, een meerderjarig kind, één van de ouders, of een meerderjarige broer of zus. Is er geen familielid aanwezig, dan neemt de arts zelf de beslissing in het belang van de patiënt.

Bij personen die handelings- of wilsonbekwaam zijn (bijv. mensen met verlengde minderjarigheid of die onbekwaam verklaard zijn) is het de wettelijke vertegenwoordiger die de toestemming geeft. Dit is niet hetzelfde als de vertrouwenspersoon. Een vertrouwenspersoon mag alleen maar bijstand verlenen. Hij mag geen beslissing nemen in naam van de patiënt. Dat mag een wettelijke vertegenwoordiger wel. 

Voorbeeld

Mariette vraagt steeds aan haar buurvrouw om haar te vergezellen bij haar doktersbezoeken. Deze buurvrouw heeft immers een opleiding als verpleegkundige en verstaat dus beter de uitleg van de arts. Wanneer Mariette echter in een coma raakt, is het niet de buurvrouw die mag beslissen over een mogelijke behandeling. Het is de echtgenoot van Mariette die de toestemming moet geven. 

Bekijk het filmpje van de overheid over je recht op een vertegenwoordiger:

​​

Wilsverklaring

​Behandelingen weigeren

Je kan ook op voorhand nadenken over toekomstige behandelingen en bepaalde beslissingen nemen. Zo kan je in een wilsverklaring neerschrijven in welke situaties je bepaalde behandelingen wil weigeren. Het kan daarbij enkel gaan om een weigering van een welomschreven behandeling in een welomschreven situatie.

Zo'n wilsverklaring moet je steeds schriftelijk opstellen. Ze is wettelijk bindend en voor altijd geldig. Omdat omstandigheden altijd kunnen evolueren, is het wel aan te raden dat je op geregelde tijdstippen je wilsverklaring nakijkt en bespreekt met je huisarts.

Voorbeeld

Carlo lijdt aan een ernstige ziekte. Hij beslist dat hij niet wenst gereanimeerd te worden in het geval hij in een coma zou belanden. Hij stelt een schriftelijke verklaring op in samenspraak met zijn behandelende arts, waarin hij duidelijk vermeldt welke behandeling hij weigert in welke omstandigheden.

Contacteer ons

Bond Moyson West-Vlaanderen

President Kennedypark 2
8500 Kortrijk

056 230 230